Page 76 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

11 BÖBREK VE KARACİĞER

YETMEZLİĞİ OLAN YETİŞKİN

HASTALARDA ANTİBİYOTİK

KULLANIMI

Ergin AYAŞLIOĞLU

Antibiyotiklerin başlıca atılım yolu böbrekler Tablo 11.1. Böbrek yetmezliği varlığında doz ayarlaması gerek-
ve karaciğerdir. Bu nedenle antibiyotik uygula- tirmeyen antibiyotikler.
masından önce kişinin böbrek ve karaciğer fonk- Azitromisin Moksifloksasin
siyonları değerlendirilmeli, antibiyotik seçimi ve Dikloksasilin Nafsilin
doz değişikliği buna göre yapılmalıdır. Aksi tak- Doksisiklin Penisilin V
Seftriakson
Kloramfenikol
tirde toksik etkilerin ortaya çıkması kolaylaşır. Kinopristin/dalfopristin Primetamin
Böbrek fonksiyonları bozuk olan hastalarda Klindamisin Sefoperazon
Linezolid Sefuroksim aksetil
birçok antibiyotik için doz ayarlaması gerekir. Minosiklin Tigesiklin
Ancak seftriakson, doksisiklin, moksifl oksasin
nafsilin, azitromisin ve linezolid gibi az sayıda Böbrek yetmezliği varlığında sıklıkla kul-
antibiyotik için doz ayarlamasına gerek yoktur lanılan bazı antibiyotikler için doz ayarlaması
(Tablo 12.1). Bu ajanlar renal yetmezlik varlığın- gerekliliği tüm hekimler tarafından bilinme-
da hepatobiliyer sistem olmak üzere, böbrek dışı lidir. Uygun olmayan dozlar bazı istenmeyen
yollarla etkili bir şekilde atılırlar. yan etkilerin ortaya çıkmasına neden olabilir.
Böbrek fonksiyonları bozuk olan hastalarda Örneğin, penisilin G veya imipenem seviyesin-
doz ayarlaması; antibiyotik dozunun azaltılması, deki artış nöromüsküler hipereksitabilite, mi-
veriliş aralıklarının açılması veya her ikisi birlikte yoklonik kasılmalar, nöbet ve koma gelişmesine
uygulanarak yapılabilir. Örneğin sefazolin için doz neden olabilir. İleri derecede böbrek yetmezliği
aralığı uzatılarak, siprofloksasin için doz azaltıla- olan hastalar için imipenem yerine meropenem

rak, levofloksasin için doz azaltılması ve aralığın gibi farklı bir karbapenem tercih edilmelidir.
açılması birlikte uygulanarak ayarlama yapılmak- Tetrasiklinler (doksisiklin ve tigesiklin hariç) an-
tadır. Ancak bu uygulamalar için öncelikle hasta- tianabolik etkileri ile üremik durumda gittikçe
nın kreatinin klirensinin bilinmesi gerekir. Gün- artan bir kötüleşmeye neden olabilirler. Nitro-
lük uygulamalarda 24 saatlik idrar toplanmasını furantoin ise toksik bir metabolitin birikmesi ile
gerektirmeyen, sadece serum kreatinini ölçülerek periferik nörite yol açabilir. Yüksek riskli diğer
kreatinin klirensinin tahmin edilmesini sağlayan bir antibiyotik grubu ise aminoglikozidlerdir.
yöntemler kullanılır. Aşağıda ‘Cockroft – Gault’ Nefrotoksik, ototoksik ve nörotoksik yan etkileri
eşitliği görülmektedir. Böbrek yetmezliği varlığın- vardır. Böbrek yetmezliği varlığında aminogliko-
da antibiyotikler için uygun dozlar ve veriliş aralık- zidlerden mümkün olduğunca kaçınılması ge-
ları çeşitli kaynaklarda ayrıntılı olarak verilmiştir. rekir. Eğer uygulanacaksa böbrek fonksiyonları

(140-Yaş) x Vücut ağırlığı (kg)
Kreatinin klirensi (ml/dk) = (x 0. 85 kadın hastalar için)
72x Serum kreatinini (mg/dl)

56