Page 450 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

106 LYME HASTALIĞI

İrfan ŞENCAN, Gönül ÇİÇEK ŞENTÜRK

Lyme hastalığı lyme boreliyoz olarak ta bi- Epidemiyoloji
linen, Ixodes türü kenelerle yayılan Borrelia
Lyme Hastalığı ABD ve Avrupa’da en yaygın
burgdorferi türlerinin neden olduğu zoonozdur.
kene kaynaklı enfeksiyondur. Bir kısım Asya ül-
Hastalıkta en sık görülen klinik tablo eritema
migrans (EM) olmakla birlikte eklemler, kalp, kelerinde ve yakın komşularımız olan Doğu Av-
santral sinir sistemi gibi çok sayıda sistem tutu- rupa ülkelerinde hastalık yaygın olarak saptan-
labilir ve geç komplikasyonlar ile kronik enfl a- mıştır. ABD’nde 2009 yılında doğrulanmış olgu
sayısı 30.000 olarak rapor edilmiştir. Ülkemizde,
matuvar yanıt gelişebilir. Hastalık ilk kez 1977
ilk Borrelia izolasyonu Karadeniz bölgesinden
yılında ABD’nde Lyme bölgesinde artritli çocuk-
Ixodes ricinus türü kenelerden elde edilmiştir.
lar arasında tanımlanmıştır.
İnsanda ilk Borrelia 2010 yılında iki farklı olgu-
Etiyoloji nun kan ve beyin omirilik sıvısı (BOS) kültür-
lerinden üretilmiştir. Ancak tür düzeyinde ta-
ABD’de Lyme hastalığına yol açan tek tür B. nımlama yapılmamıştır. Lyme Hastalığı ülkemiz
burgdorferi’dir. Avrupa’da Lyme hastalığının en için Sağlık Bakanlığı “ihbarı zorunlu hastalıklar”
az beş türü (Borrelia afzelii, Borrelia garinii, B. grupları içinde yer almaktadır.
burgdorferi, Borrelia spielmanii ve Borrelia ba-
Lyme Hastalığı kene vektörü dışında insan-
variensis) Lyme hastalığına yol açabilir. Ayrı-
dan insana direkt, bulaşmaz. Ancak literatürde
ca üç tür daha hastalardan izole edilmiş ancak
transplasental bulaşma ile ilgili olgular bulun-
önemli patojen olarak kabul görmemiştir. B. af- maktadır.
zelii ve B. garinii Avrupa’da sıklıkla etken iken B.
garinii Asya’da daha sıklıkla etken olarak gözük- Patogenez
mektedir.
B. burgdorferi, Spirochetales sınıfı, Spiroc- B. burgdorferi deri yoluyla vücuda girer ve
haetacea ailesi ve Borrelia cinsi üyesidir. Ka- deri dokusunda çoğalarak bir süre konak immün
ranlık alan mikroskopisinde görülebilen bu sistemine adapte olur, erken deri belirtilerine yol
bakteriler 20-30 mμ uzunluğunda 0.2-0.3 μm açtıktan sonra kan ve lenf yoluyla tüm vücuda
genişliğinde, düzensiz, 3-10 kirpiği ile hare- dağılır. Konağın savunmasında esas rol oynayan
ketli bir yapıya sahiptirler. Gram-negatif ola- hümoral immünitedir. B. burgdorferi gerçekte
rak boyanırlar, Giemsa, Wright, gümüş boyası hücre dışı patojen olmasına karşın hücre içine
veya akridin oranj ile diğer spiroketlere oranla geçerek konağın immün yanıtından ve antibi-
daha iyi boyanırlar. Barbour-Stoenner-Kelly yotiklerin etkisinden korunarak süregen ve geç
besiyerinde ürerler. Bakteriyi keneden izole et- klinik bulgulara yol açabilmekte, aynı zamanda
mek kolay ancak kan ve diğer vücut sıvıların- interlökin-1, tümör nekroz faktör-α, interlö-
dan üretmek zordur, koloniler ancak 1-2 hafta kin-6 gibi çeşitli sitokinleri uyararak otoimmün
sonra görülebilir. mekanizmaların harekete geçmesine neden ol-

430