Page 439 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

TOKSOPLAZMOZ103

Hüsnü Pullukçu

Toxoplasma gondii’nin etkeni olduğu bir triptik sindirim sıvısına en az 3, en fazla 6 saat
parazitozdur. Bu parazit insan vücudunda erit- dayanabilir. Takizoit form güçlü enfl amatuvar
rositler hariç tüm hücreleri ve hayati organları cevaba neden olur, doku yıkılır ve bu da hasta-
tutabilir. Akut dönemde kan, beyin omurilik lığın klinik bulgularının ortaya çıkmasına neden
sıvısı (BOS), meni, gözyaşı, tükürük, idrar gibi olur. Takizoitler immün cevabın baskısı altında
tüm sıvısal çıkartılarda bulunabilir. Çiğ veya az bradizoitlere dönüşerek, kist formu (Bradizoit)
pişmiş doku kisti içeren et, çiğ süt, çiğ yumurta, oluştururlar.
iyi yıkanmamış kontamine sebze ve meyve gibi
birçok yolla geçebilmesi nedeniyle tüm dünyada Bradizoit (Kist Şekli)
önemli bir sağlık sorunudur. Dokularda oluşan enfektif formdur. Bradi-
zoitler konağın hayatı boyunca kist içerisinde
Etiyoloji canlılığını sürdürürler. Doku kistleri, içerisinde

T. gondii’nin bugüne kadar üç genotipi, 25 yüzlerce veya binlerce bradizoit içerir ve ko-
suşu bildirilmiş olup bütün suşların ana an- nağın çoğunlukla beyin, iskelet ve kalp kasında
tijenik yapılarının benzer karakterde olduğu bulunurlar. Bradizoitler kistten serbest kalınca
saptanmıştır. Yapay besiyerlerinde üremez- takizoit şekillere dönerek özellikle immün sis-
ler, zorunlu hücre içi parazitidirler, üremeleri temi baskılanmış kişilerde enfeksiyonun tekrar
için deney hayvanı, embriyonlu yumurta veya şiddetlenmesine neden olurlar.
doku kültürü gibi canlı hücre sistemleri gerek-
lidir.Etkenin morfolojik şekillerinin ve doğal Ookist
döngüsünün bilinmesi klinik tanıya yardımcı Sadece enfekte kedi dışkısında görülür (Ya-
olabilir. Toksoplazmanın evriminde seksüel şam döngüsünde anlatılmıştır). İnsan dahil tüm
döngü kesin konak olan kedilerin ince bağır- sıcak kanlıları enfekte edebilir.
sağında, aseksüel döngü insanlarda ve tüm Kesin konak kediler ve onların akrabalarıdır.
sıcak kanlı hayvanlarda görülmektedir (Şekil Sporülasyonunu tamamlamamış ookist kedi
103.1). Parazitin bilinen üç morfolojik şekli dışkısıyla atılır. Ookistin dış ortamda sporülas-
bulunmaktadır: yonunu tamamlaması ve enfektif hale gelmesi
ortam koşullarına göre değişmekle birlikte 1-5
Trofozoit (takizoit, endozoit)
gün sürer. Kuşlar ve kemiriciler dahil olmak
Aseksüel olarak hızlı çoğalabilen formdur. üzere ara konaklar toprak yeme, kontamine su
Enfeksiyonun akut döneminde görülürler. Taki- ve sebzelerle enfektif ookistleri ağız yoluyla alır-
zoit canlı kalmak ve çoğalmak için hücre içine lar. Sindirim yoluyla alındıktan kısa süre sonra
girmek zorundadır. Kurulukta, soğukta ve sıcak- takizoit formuna dönüşür. Takizoitler kas ve
ta canlılıklarını yitirirler. Aynı şekilde midedeki nöral dokulara ulaşarak burada doku kistlerini
sindirim sıvıları da T. gondii ‘yi öldürür. Bu form (Bradizoit) oluştururlar. Kediler ara konakçıla-

419