Page 432 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

412 Enfeksiyon Hastalıkları

bulantı, kusma ve ileri derecede halsizlikle de- kalınmadıkça tr ansfüzyon tavsiye edilmez. Pul-
vam edebilir. Bazen göğüs, eklem ve karın ağrı- moner ödem çoğunlukla erişkinlerde görülür,
ları ile başlayıp yanlış tanıya neden olabilir. Ta- solunum yetmezliği ile seyredebilir ve ventilas-
nıdaki gecikme ölüme kadar gidebilir. Prodrom yon desteği gerekebilir. Hipoperfüzyon ve akut
döneminden hemen sonra tipik nöbetler başlar. tübüler nekroza bağlık renal yetmezlik özellikle
Paroksizm (nöbet) eritrositlerin yıkılması ile or- immün olmayan yüksek parazitemili olgularda
taya çıkar ve sıklığı her türde eritrositer döngü- görülebilir. İdrarda yüksek hemoglobin ve ma-
nün süresine göre değişmektedir. laryal pigment vardır (karasu humması). Hasta-
Sıtma nöbeti tipik olarak üç safhadan oluşur. lar çoğunlukla oligüriktir, dializ ve hemofi ltras-
1) ‘Üşüme ve titreme safhası’, 15 dk. ile bir kaç yon faydalı olabilir, çoğunluğu sıvı tedavisiyle
saat arasındadır. 2) ‘Isı safhası’, şizontların rüp- düzeltilebilir.
o
türü ile eş zamanlıdır. Ateş 40 C’ye kadar çıkar. Özellikle P. vivax sıtmasında daha sık olmak
Özelikle çocuklarda febril konvüzyonlar görüle- üzere splonomegali yaygındır ve dalak rüptürü
bilir, genelde zararsızdır ancak bazen beyin ha- görülebilir. Uzun dönemde masif splenomegali
sarı oluşabilir. Taşikardi, hipotansiyon, öksürük, ve hipersplenizm tablosu gelişebilmektedir. Hi-
baş ağrısı, sırt ağrısı, bulantı, kusma, karın ağrı- poglisemi, oral alımın yetersizliği, karaciğer gli-
sı, diyare, şuur bozukluğu olabilir. 3) ‘Terleme’ kojeninin azalması, glukoz kullanımının artma-
safhası’nda, terleme ile ateş normale iner, belir- sı ve yüksek TNF-alfa seviyesinin hipoglisemik
gin halsizlik ve uykuya meyil vardır. Tüm nöbet etkisi gibi nedenlerle sıklıkla görülebilir. Kinin
yaklaşık 2-6 saat sürer Bundan sonrası iyilik hali- tedavisi sırasında beta hücrelerinden insülin sa-
dir. Daha önceden geçirmiş olan kişilerde semp- lınımı artar.
tomlar peryodik olmayabilir. Havale geçirilmesi
genellikle çocuklarda ateşe bağlı olarak görülen Tanı
bir durumdur. Nadiren ciddi nörolojik hastalığa Ateşi ve sıtma riski olan kişilerde hızla tanı
işaret eder. konulması ve diğer ateş nedenlerinin ekarte edil-
Sıtmada fizik bulgular olmayabilir veya ane- mesi önemlidir. Endemik bölgedeki her ateş sıt-

mi, sarılık, splenomegali ve hafi f hepatomega- mayı düşündürmelidir. Tanı imkanları sınırlıysa
li bulguları görülebilir. Laboratuvarda sıklıkla klinik bulgularla tanı konulabilir. Seyahatte alı-
anemi, trombositopeni ile birlikte karaciğer ve nan ve sonra ortaya çıkan olgularda seyahat hi-
böbrek fonksiyonlarında bozulmalar görülebilir. kayesi atlanırsa tanı konamayabilir. Yüksek riskli
Falciparum sıtmasında klinik daha ağırdır. seyahatlerde korunma tedbirlerine uymayanlar
Bunlarda ciddi hastalık tablosu (bitkinlik, şuur enfeksiyona adaydırlar. Sıtma genellikle seya-
bulanıklığı, havale geçirme, solunum zorluğu, hatten bir iki ay sonra ortaya çıkmaktadır. Bazen
ağır anemi, ciddi kanama, hipoglisemi ve sarılık) parazitemi tespit edilebilir düzeye erişmeden
yanında organ yetmezliği (şok, asidoz, hemoglo- klinik belirtiler ortaya çıkabilir. Bunun için para-
binüri ve böbrek yetmezliği) bulguları görülebi- zit negatif bile olsa riskler sorgulanmalıdır. Mu-
lir. Ayrıca yüksek parazit yükü (periferde parazit ayenede bulunacak taşikardi, hipotansiyon, hafi f
oranının >% 5 veya >250 bin/ml olması) önemli- hepatomegali ve splenomegali, sarılık, ürtiker,
dir. Daha önceden hastalığı geçiren kişiler ciddi peteşi, konjonktival kanama, retinal vazospazm,
parazitemiyi iyi tolere edebilirler. Beyin sıtma- hemoraji ve herpes labialis karında gerginlik ve
sı çocuklarda görülen en önemli komplikasyon raller ön tanı olarak düşündürmelidir.
olarak kabul edilir. Beyin tutulumunda şuur Laboratuvarda tanı “kalın damla” ya da “pe-
bozukluğu, derin koma, anormal postür, hava- riferik yayma”da parazitin gösterilmesiyle ko-
le geçirme, fokal nörolojik tutulum ve solunum nulur. Kalın damla yayması için mümkünse
bozuklukları görülebilir. Bunlarda mortalite % ateşin başlaması anında alınan periferik kandan
20-25 civarındadır ve % 10 kadarında da nörolo- bir damla lam üzerine damlatılır ve eritrositle-
jik sekel kalmaktadır. rin parçalanması sağlandıktan sonra Giemsa ile
Ciddi anemi çocuklarda sıktır ve mecbur
boyanır. Kalın damla periferik yaymadan daha