Page 306 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

286 Enfeksiyon Hastalıkları

Hastadan alınan dışkı örneği bir saat içinde Tedavi
ekilmeli, aksi halde taşıyıcı besiyerine (Cary-
Blair) konulmalıdır. Dışkı kültürü için MacCon- Akut ishalli bir olgunun izleminde aşağıda-
key agar, SS agar, Endo agar, Campy-BAP agar ki sıra takip edilebilir: 1) akut enfeksiyöz ishal
vd gerekli besiyerlerine ekim yapılır. (AEİ) tanısı kesinleştirilmeli (ayırıcı tanıya gi-
Rutinde bölgede sık rastlanan etkenler ara- ren durumlar belirlenmeli); 2) hastanın hemo-

nır. Ülkemizde rutinde Salmonella, Shigella, dinamik durumu belirlenmeli (hafif, orta, ağır
Campylobacter aranması yeterlidir. Emniyetli dehidratasyon), 3) varsa sıvı açığı karşılanmalı
su temininde sıkıntı yaşanan bölgelerde Aero- (orta dehidratasyon belli bir süre klinik gözlemi,
monas aranabilecek diğer bir etkendir. EHEC ağır dehidratasyon hastanede yatırarak izlenme-
kuşkusunda sorbitollu MacConkey agar besiye- yi gerektirir); 4) gerekli laboratuvar incelemeleri
rine ekim yapılır. Kuşku halinde Vibrio spp için yapılmalı; 5) antimikrobiyal tedavinin gerekip
ekim yapılır (Alkali peptonlu su, TCBS agar). gerekmediğine karar verilmelidir.
Ülkemizde Yersinia sıklığı %1 altında bulundu- Dehidratasyon varsa derecesine göre sıvı açı-
ğundan rutinde aranmayabilir. ğı uygun bir hızla kapatılır, rehidratasyon yapı-
Ateşli hastalarda ateşin yükselme devresin- lır. Rehidratasyon için özellikle oral yola destek
de kan kültürleri de alınmalıdır. S. typhi, non- yapılır; oral alım imkansız ise parenteral yol ter-
typhoid Salmonella, C. fetus ve Y. enterocolitia cih edilir.
enfeksiyonlarında etken hemokültürde üretiebi- Tavsiye edilecek sıvılar, oral rehidratasyon
lir. sıvısı (ORS), tuzlu ayran ve tuzlu çorbadır. Bun-
Besin zehirlenmesinde şüpheli gıdadan alı- lara ek olarak su ve az şekerli ya da şekersiz çay
5
nan örnekte 10 /g bakteri (S.aureus, B.cereus, önerilir. Tavsiye edilmeyen sıvılar, meyve suyu ve
C.perfringens) üremesi tanıya yardımcı olur. şekerli çay gibi tuz içermeyip, yüksek şeker içeri-
Immünolojik metotlar: Antikor aranması ği dolayısı ile hiperozmolariteye yol açarak ishali
(Grubel-Widal aglütinasyon vb.), daha çok epi- şiddetlendirebilecek olanlardır; kahve gibi içecek-
demiyolojik incelemeler için kullanılır. Amipli ler de sekresyonu artırdığından önerilmez.
dizanteride indirekt hemaglütinasyon (aktif ba- İleri derece dehidrate hastalar, mutlaka has-
ğırsak enfeksiyonunda %80-90 pozitif) ve ELISA taneye yatırılmalı, yakından takip edilmeli ve sıvı
duyarlı ve özgül sonuçlar verir. replasmanı damar yoluyla yapılmalı ve hastalar
Antijen aranması: C. diffi cile toksin A ve/veya erkenden oral alıma teşvik edilmelidirler. Tercih
B ELISA ve lateks aglütinasyon (LA), rotavirüs, edilecek sıvı Ringer Laktat solüsyonudur; yoksa
norovirüs, adenovirüs antijen aranması (LA ve/ izotonik NaCl solüsyonu kullanılabilir.
veya ELISA) günümüzde mümkündür. E. histoly- Yaşlılarda ve kalp, akciğer, böbrek hastalığı
tica, Giardia ve Cryptosporidium gibi parazitler olanlarda kardiyovasküler yüklenme bakımın-
için antijen saptayabilen tanım kitleri mevcuttur. dan dikkatli olunmalıdır.
C. diffi cile tanısında sitotoksisite testi; duyar- Antimikrobiyal Tedavi
lılık ve özgüllüğü yüksek, yapımı özel laboratu-
var imkanı ve deneyim gerektiren bir testtir. Antimikrobik tedaviye akut ishal hastalarının
Moleküler metodlar: Nükleik asid probları, küçük bir kısmında gereksinim duyulur.
polimeraz zincir reaksiyonu gibi moleküler test- Antimikrobiyal tedavi Shigella, Salmonella
ler de ishal tanısında kullanılmaktadır. Özellikle spp. (antimikrobikler taşıyıcılık ve nüksü artırır,
viral etkenler ve C. diffi cile toksijenik geni araş- ancak uygun endikasyon durumunda kullanı-
tırılması bu metotlarla en sık aranan etkenler- lırlar), V. cholerae, C. jejuni, C. diffi cile türleri,
dendir. ETEC suşları, G. intestinalis, E. histolytica’ya
En ayrıntılı laboratuvar incelemelerle birlikte bağlı akut ishallerde fayda sağlayabilir; bu tür
enfeksiyöz ishallerde anacak %70-80 olguda et- olgular, akut ishallerin sadece %10-20 kadarını
ken belirlenebilmektedir. oluşturmaktadır. Bu etkenlerden biriyle hasta-
lanmış her olgu için antimikrobiyal tedavi ge-
rekmez; olgular seçilerek tedavi edilirler.