Page 302 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

282 Enfeksiyon Hastalıkları

rolit kaybı sonucu ağrılı karın kası krampları ge- monas spp) neden olduğu ciddi intestinal enf-
lişebilir. Kalın bağırsak tutulmalarında ağrı kar- lamasyona işaret eder. Çocuklarda rotavirüs,
nın alt kısımlarındadır. Sıklıkla tenezm (sık sık, çocuk ve erişkinlerde norovirüs ishallerinde de
ağrılı dışkılama ve dışkılama hissidir; tenezmli ateş görülebilir. Yüksek ateşle birlikte hastalar-
hasta tuvalet sonrası boşalamadığını, rahatlaya- da baş ağrısı, miyalji, karın ağrısı, bazen peri-
madığını hisseder) vardır; tenezm rektum tutul- toneyal duyarlılık ve akut cerrahi karın tablosu
masına bağlıdır. Ağrı devamlı veya kramp biçimi saptanabilir. Özellikle çocukların şigellozunda
olabilir ve yellenmeyle hasta rahatlar. ateş birden bire 40-41C’ye çıkıp konvüzyona
Kramp biçimi karın ağrılı, kanlı, mukuslu, neden olabilir. Sekretuvar ishallerde ateş genel-
tenezimli, sık sık (10-30 kez/gün) ve az dışkı- likle görülmez.
lama karşısında dizanteri sendromu düşünül- Dehidratasyon durumu ishallı olgularda mut-
melidir. Aslında bu klinik tablodan enfeksiyöz laka değerlendirilmelidir. Ağız kuruması ve aşı-
nedenler (basilli ve amipli dizanteri), toksin- rı susuzluk hissi, son 24 saatlik idrar miktarının
ler (pseudomembranöz enterokolit: C. diffi ci- azalması veya idrara çıkmama dehidratasyonun
le toksin A/B), ülseratif kolit ve rektosigmoid bir göstergesidir. Hastada dalgınlık saptanması,
kanser sorumludur. Böyle bir klinik tabloda ciddi dehidratasyona bağlı hipovolemik preşok
hasta son 4-6 hafta içinde antibiyotik kullan- veya şoka işaret edebildiği gibi bakteriyemi ve
mamış veya hastanede yatmamışsa, antibiyotik septik şoka bağlı olabilir.
ilişkili kolit veya pseudomembranöz enteroko- Akut ishalli hastada özellikle son 3 gün için-
litten uzaklaşılır. İlk 10 günlük dizanteri send- de (Akut ishalli hastada özellikle son birkaç gün
romunda öncelikle bakteriyel etkenler (Shigella içinde) yenilen besinlerle ilişkili ayrıntılı bir sor-
türleri, Campylobacter türleri, EIEC ve EHEC, gulama olası etken hakkında aydınlatıcı bilgiler
Yersinia enterocolitica, Vibrio parahaemolyti- verebilir. Hastalık yapıcı mikroplar, 1) doğrudan
cus) aranmalıdır. EHEC suşları (serotip 0157: alınan besinlerle birlikte bulaşır; bağırsağa ula-
H7 vb.) dışkıda lökosit içermeyen hemorajik şan mikrop orada çoğalır değişik belirtilere ne-
kolitten sorumludurlar. Apendisit benzeri tab- den olur; 2) dış ortamda gıdaya bulaşan mikrop-
lo Y. enterocolitica’yı akla getirilmelidir. Dizan- lar (S. aureus, B. cereus, C. perfringens) gıdada
teri belirtileri 10 günü aşmış ise amipli dizan- üreyip toksinlerini salar. Bakteri toksini içeren
teri (Entamoeba histolytica) düşünülmelidir. bu gıdalar alınınca bulantı ve kusmanın ön plan-
Akut ishal dönemini aşmış (2 hafta) dizanteri da olduğu besin zehirlenmesi tablosu meydana
sendromunda bakteri ve amip etken olarak bu- gelir. Ateş eşlik etmez. Bulantı-kusmanın nedeni
lunamamış ise rektosigmoidoskopi ile mutlaka toksinin kusma merkezini uyarmasıdır.
ülseratif kolit ve rektosigmoid kanser araştırıl- Kremalı pasta, dondurma, sütlaç, mayonezli
malıdır (Tablo 68.3). patates salatası yenmesinden sonraki 1-6 saat
Shigella, Campylobacter, Vibrio paraha- içinde bulantı-kusmanın ön planda olduğu is-
emolyticus gibi bakteriler hem enterotoksin hal gelişirse, S. aureus’un A (en sık), B, C, D, E
üretirler hem de intestinal mukozaya invazyon enterotoksinleriyle (ısıya dirençli) oluşan besin
yaparlar; böylece önce sulu bir ishal, birkaç saat zehirlenmesi düşünülmelidir.
veya gün sonra kanlı ishale yol açarlar. Kızartılmış pirinç pilavı, makarna, irmik
Bağırsak mukozasına invazyon yapmayan G. helvası ve süt tozundan hazırlanan yemeklerin
lamblia, Cryptosporidium gibi parazitler karın- (uzun süre dışarıda bekletilmiş veya tekrardan
da hafi f bir rahatsızlık hissine neden olur. Giar- ısıtılmış) yenmesinden sonraki 1-6 saat içinde
dia aynı zamanda yağlı dışkılama (steatore), gaz klinik tablo belirirse Bacillus cereus toksinleriyle
yakınması, gerginlik, şişkinlik oluşumuna ve kilo (ısıya dirençli) oluşan besin zehirlenmesi düşü-
kaybına neden olur. nülmelidir.
Ateş varlığı, invazif bakterilerin (Shigel- Et ve et ürünlerinin (sucuk, pastırma, salam,
la, Salmonella, Campylobacter, EHEC, EIEC, sosis, konserve ve et suyu gibi) yenmesinden
Yersinia, V. parahemolyticus, C. diffi cile, Aero- sonraki 8-16 saat içinde gelişen ishalde (ileumu