Page 301 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

Akut İshal 281

resyonunda artış (sekretuvar ishal) veya mukoza açık renkli, sulu, bol, şekilsiz, köpüklü veya yağ-
hasarlanması sonucu (eksüdatif ishal) ishal geli- lı, içinde sindirilmemiş besin artıklı, kansız ve
şir. İshalin bir diğer ana mekanizması sıvı emili- kokuludur); dışkılama sayısı fazla (10/gün) ve
minde azalma (ozmotik ishal, emilim yüzeyinin miktar az ise kalın bağırsak tipi ishal düşünülür.
azalması) olmasıdır. Dışkının görünümü son derece önemlidir;
hastayı muayene eden hekim dışkıyı mutlaka
Klinik görmelidir. Dışkısında mukus veya püy olan has-
ta, durumu “dışkımda balgam veya sümük var“
İshalle müracaat eden hastanın klinik değer-
lendirmesi çok önemlidir. Ayrıntılı bir anamnez diye ifade edebilir. Sekretuvar ishallerde dışkı
ve klinik muayene ishalin nedeni ve tedavi hak- genellikle bol, sulu, renksiz veya beyaz renklidir.
kında karar verilmesi için zorunludur. Dizanterik olanlarda dışkı azdır; kan, fazla mik-
tarda mukus, püy içermektedir. Karbonhidrat
Anamnez emilimi ile ilgili bir bozukluk varsa (gastroen-
terite bağlı disakkaridaz eksikliği) dışkı köpük-
İyi bir anamnez alınıp olası etiyoloji tahmin lü görünümdedir. Kolerada ve ETEC ishalinde
edilmelidir. Anamnezde hastanın yaşı, ishalin dışkı pirinç suyu rengindedir. Lökosit içermeyen
süresi (akut, kronik), günlük dışkılama sayısı ve kanlı dışkı, Shiga-benzeri toksin oluşturan ente-
miktarı, dışkının görünümü ve kıvamı, bulantı, rohemorajik E. coli (EHEC)’ye bağlı enfeksiyon
kusma, karın ağrısı, ateş, dalgınlık, konvüzyon, olasılığını düşündürmelidir.
yenilen besinler, hastanın seyahat anamnezi ve Klinik tabloya bulantı-kusma hakimse Staph-
aile çevresi veya iş yerinde ishalli olup olmadığı ylococcus aureus veya Bacillus cereus toksinleri-
irdelenir. nin hazır alınmasıyla oluşan bakteriyel besin ze-
Ergenlik ve erişkin devrede kronik ishal, ül- hirlenmesi düşünülmelidir; kuluçka dönemleri
seratif kolit, regional enterit, bağırsak tüberkü- 1-6 saattir. Toksinlerin hazır alınmasıyla oluşan
lozu düşündürür; orta ve ileri yaşlarda ise kolon bakteriyel besin zehirlenmelerinde bulantı-kus-
kanseri, divertikülit, mide hastalıkları daha ön ma baskın, ishal ikinci planda, karın ağrısı (hafi f,
plandadır. yaygın, kramp tarzında) ise daha geri plandadır;
Birden başlayan (kuluçka süresi 2-6 saat) ateş yükselmesi genel olarak saptanmaz. Viral
ciddi bulantı ve kusma ile beliren, genellikle 12 (norovirüs, rotavirüs) gastroenteritlerde de kus-
saatte iyileşen ishallerde besin zehirlenmesi dü- ma ön planda olabilir.
şünülmelidir; bu tablodan en sık Staphylococcus Karın ağrısı, sindirim sisteminin alt kısmının
aureus veya Bacillus cereus’un yenilen gıdada tutulduğunun işaretidir. İnce bağırsak tipi is-
alınnmadan önce üreyip oluşturduğu entero- hallerde göbek etrafında veya sağ alt kadranda,
toksinler sorumludur. Kusma genellikle ilgili genellikle aralıklarla gelen ve kramp biçiminde
etkenlerin nörotoksinleriyle oluşmaktadır. Bu karın ağrıları vardır. Karın ağrısı enfl amatuvar
tip besin zehirlenmelerinde yüksek atak hızı söz ishallerde (Shigella, Campylobacter, nekrotizan
konusudur (risk altındakilerin %75’i). toksinler gibi) daha belirgin olabilir. Karın ağ-
Genel olarak akut enfeksiyöz ishaller en fazla rısı, tutulum mideden aşağıya inildikçe ve ba-
10-14 gün kadar devam eder. Akut başlayıp, per- ğırsak mukoza invazyonu oldukça artmaktadır.
siste eden veya kronikleşen ishallilerde enfeksi- Bol sulu ishal ve kramp biçimi karın ağrılarının
yöz etkenlerden Clostridium diffi cile, Entamoe- ön planda, kusmanın ender olduğu klinik tablo
ba histolytica, Giardia ve AIDS’lilerde virüsler karşısında Clostridium perfringens ve Bacillus
(HIV, CMV), protozoonlar (Cryptosporidium, cereus’un ısıya dayanıksız toksinleriyle oluşan
Isospora) ve de mikobakteriler (M. avium komp- bakteriyel besin zehirlenmesi düşünülmelidir.
leksi, M. tuberculosis) aranmalıdır. Her kronik Bu iki bakteri besinlerle alındıktan sonra sindi-
ishalde enfeksiyon dışı nedenler araştırılmalıdır. rim sisteminde toksin oluşmaktadır. Bu nedenle
Günlük dışkılama sayısı az, miktarı fazla ise, kuluçka süresi hazır alınan toksinlere göre daha
ince bağırsak tipi (incebağırsak tipi ishalde dışkı uzundur (8-16 saat). Ciddi seyirli kolerada elekt-