Page 300 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

280 Enfeksiyon Hastalıkları

Tablo 68.1. İshal nedenleri.
Akut İshaller
Enfeksiyöz nedenler: Bakteriler (Shigella, Campylobacter, Salmonella, EHEC, EIEC, EPEC, Yersinia, Aeromonas vd), virüsler (Rotavirüs,
norovirüs, adenovirüs tip 40,41), protozoonla (Entamoeba histolytica, Giardia lamblia, Cryptsporidium, Cyclospora, Isospora), helmintler,
mantarlar
Toksik ishaller:
1. Bakteri toksinleri - Gıda zehirlenmeleri: S. aureus, Bacillus cereus, Clostridium perfringens, ETEC, antibiyotikle ilişkili ishal (C.
difficile), C. botulinum
2. İlaç ve inorganik maddeler: Laksatifler, diyüretikler, teofilinler, ACE inhibitörleri; organofosfatlar, mantarlar, deniz ürünleri, sodyum
nitrit, arsenik, kurşun, civa
Diğer nedenler: Gastrointestinal kanama, apendisit, divertikülit, iskemik kolit, radyasyon koliti; ozmotik ishaller

Kronik İshaller
Enflamatuvar bağırsak hastalıkları (Ülseratif kolit, Crohn hastalığı)
Enfeksiyonlar: Paraziter hastalıklar (E.histolytica, Giardia, Cryptosporidium, Isospora), bağırsak tüberkülozu, C.difficile
Bağırsak tümörleri
Endokrin hastalıklar (hipertoridi, hipoparatroidi, diabetes mellitus)
Kistik fibröz
Kısa bağırsak sendromu
Emilim bozuklukları
Gıda allerjisi
İlaçlar (laksatifler, antibiyotikler, antihipertansifler, antiaritmikler, antineoplastikler, kolşisin)

diffi cile etken olmaktadır. Nozokomiyal ishaller- dayanıklıdır), safra tuzları, normal bağırsak fl o-
de Salmonella spp., parazitler de sık rastlanan rası (Bacteroides spp inhibitör yağ asidleri yapar;

etkenler arasındadır; çocuk birimlerinde rotavi- diğer bağırsak florası üyeleri inhibitör kolisinler
rüs nozokomiyal ishale neden olmaktadır. oluşturur), bağırsak hareketleri (ince bağırsaklar-
Turist ishallerinde olguların %50 kadarı en- dan hızlı geçiş) en önemli konak faktörleridir.
terotoksijenik E. coli ile meyana gelir. Shigella, Bağırsağı hastalandıran mikroorganizmalar
Campylobacter jejuni, Salmonella spp., parazit- konak savunma mekanizmalarını aderens (fi mb-
ler diğer etkenlerdir. ria veya lektinlerle ince bağırsak mukozasına
AIDS’lilerde uzamış ishal halinde Salmonel- tutunma ve kolonize olma: V.cholerae, ETEC),
la, Cryptosporidium, Microsporidumlar, Myco- invazyon (Shigella, Salmonella, Enteroinvazif
bacterium avium-intracellulare kompleksi, E. coli, Y. enterocolitica), enterotoksin (Salmo-
cytomegalovirüs de araştırılmalıdır. nella spp, V. cholerae, Campylobacter), sitotok-
Sistemik bazı enfeksiyonlar (toksik şok send- sin (mukoza hücrelerini hasarlayıcı etki yapar;
romu, lejyonelloz, listeriyoz, psittakoz, viral he- S. dysenteriae, V. parahaemolyticus, C. diffi cile
patit, kızamık) esnasında ishal gelişebileceği dik- (toksin B), C. perfringens, EHEC (O157:H7)) ve
kate alınmalıdır. nörotoksinlerin (B. cereus, S. aureus, C. botuli-
İshal etkenleriyle ilişkili epidemiyolojik bilgi- num) etkileriyle aşıp hastalandırıcı etki yaparlar.
ler klinik bölümünde ele alınacaktır. Bulaşmada inokülüm miktarı önemlidir. Dü-
şük sayıda(10-100) mikroorganizma ile hastalık
İshal Patogenezi yapabilen Shigella, Giardia ve Entamoeba his-
tolytica şahıstan şahısa temas yoluyla bulaşabilir;
İshalin patogenezinde değişik mekanizmalar 5 8
rol alır. Enfeksiyöz ishallerde etken mikroorga- yüksek inokülüm (10 -10 ) gerektiren Salmonel-
nizmalar, değişik virülans faktörleriyle konak sa- la ve Vibrio cholerae bakterileri normal konağı
vunma mekanizmalarını aşmaya çalışır. hastalandırabilecek etkin enfektif doza ulaşmak
Enfeksiyöz ishallere karşı savunmada hümoral için bir gıda içinde bir kaç saat üremeye ihtiyaç
ve hücresel bağışıklık, mide asidi (midenin asid gösterir.
pH’de olması pek çok patojene karşı koruyucu Vücut savunma araçları ve mikroorganizma
engel oluşturur; Shigella asid ortama nispeten arasındaki etkileşim sonucu, ya bağırsak sıvı sek-