Page 287 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

Ekstrapulmoner Tüberküloz 267

derece yararlı bir yöntem olup histopatolojik ması ve toplam 6 ay tedavi (2 ay H,R,Z,E ve taki-
tanı oranı %55-80 arasında bildirilmiştir. Ade- ben 4 ay HR) uygulanması önerilmektedir. Bazen
nozin deaminaz (ADA) aktive lenfositler, mak- hasta uygun tedavi alırken veya tedavi sonlandı-

rofajlar ve nötrofillerden salınan nonspesifi k ğında bakteriyolojik nüks kanıtı olmaksızın lenf

bir enflamasyon belirteci olmakla birlikte ADA bezinde büyüme ya da yeni gelişen lenf bezle-
düzeyi tüberküloz plörezilerde diğer eksüda- ri olabilmektedir. Hatta etkin tedaviye rağmen
dif sıvılardan oldukça yüksek düzeyde saptanır. lenf bezlerinden akıntı bile gelişebilir. Bu tür lenf
Tüberküloz prevelansının yüksek olduğu ülke- bezi büyümeleri söz konusuysa tedavi planında
lerde, 35 yaşın altındaki olgularda ADA düzeyi değişikliğe neden olmaz. Özel durumlar dışında
47 U/L’nin üzerinde ise plevral biyopsiye gerek tedavi amacıyla lenf bezinin çıkarılması gerek-
olmadığı bildirilmektedir. mez. Fluktuasyon veren kendiliğinden akacak-
Tedavide 2 ay İzoniyazid (H) (5 mg/kg/gün), mış gibi görünen lenf bezlerinin aspirasyon ile
Rifampisin (R) (10 mg/kg/gün), Pirazinamid (Z) boşaltılması yararlı olabilir.
(15-30 mg/kg/gün) ve Etambutol (E) (15-25 mg/
kg/gün)/Streptomisin (S) (15 mg/kg/gün) ile Santral Sinir Sistemi Tüberkülozu
daha sonra 4 ay HR ile toplam 6 ay kemoterapi Tüberkülozun en ağır klinik formudur. Her
yeterlidir. yaşta görülebilirse de özellikle 5 yaş altında sık-
tır. Santral sinir sistemi (SSS) tüberkulozu baş-
Lenf Bezi Tüberkülozu
lıca iki aşamada gelişir. İlk aşamada hematojen
Lenf bezi tüberkülozu, EPT’un en sık görülen yolla SSS’ne ulaşan basiller ‘Rich odağı’ adı ve-
türlerinden birisidir. Lenf nodlarının tutulumu; rilen küçük intraserebral tüberküloz odakları
primer enfeksiyonu takiben gelişebileceği gibi oluşturur. Bu odaklar piamaterin altında ya da
daha önce lenf bezine yerleşmiş basilin endojen subepandimal yüzeyde olabilir. İkinci aşamada
reaktivasyonu ya da daha nadir olarak komşu- beynin yüzeyinde veya epandimada yerleşen bu
luk yoluyla oluşabilmektedir. En sık tutulan lenf küçük tüberküloz lezyonları subaraknoid boş-
nodları; anterior servikal ve supraklaviküler lenf luğa veya ventriküllere açılarak menenjite yol
nodlarıdır. açarlar. Tüberküloz menenjitinde genellikle me-
Tipik lenf bezi tüberkülozu tablosu boyunda ninksler ve beyin dokusu birlikte tutulur.
ağrısız, soğuk, büyüyen kitledir. Başlangıçta ha- Tüberküloz menenjitte (TBM) başlangıçta
reketli olan lenf bezi olayın ilerlemesiyle cilt altı menenjite özgü olmayan birkaç hafta süren hal-
dokulara yapışabilir. Daha ilerlemiş evrelerde sizlik, iştahsızlık, hafi f ateş, yorgunluk, kas ve baş
lenf bezi yumuşayabilir, sinüs yolları oluşabilir, ağrıları gibi yakınmalar olabilir. Ateş, baş ağrısı,
akıntı gelişebilir. İntratorasik lenfadenit çocuk bulantı, kusma, ense sertliği ve değişik derece-
yaş grubunda sık olmakla birlikte erişkin yaş lerde şuur değişikliği en sık karşılaşılan şikayet-
grubunda daha seyrek görülür. Erişkinlerde me- lerdir. Hastalığın ciddiyetini tanımlamak üzere
diyastinal lenfadenit; en sık genç erişkin kadın- British Medical Research Council’in geliştirdiği
lar, yaşlılar ve AIDS’li hastalardır. Genel olarak evreleme sistemi modifi ye edilmiş olarak günü-
sistemik belirtiler daha nadir görülür. müzde kullanılmaktadır. Tablo 65.2’de bu evre-
Tanı için en sık tercih edilen yöntem lenf bezi leme gösterilmiştir.
biyopsisinin histopatolojik ve mikrobiyolojik in- Olguların %20-30’unda kraniyal sinir tutulu-
celemesidir. İnce iğne aspirasyonu hızlı, ucuz, mu vardır. En sık tutulan sinir 6. sinir olup bunu
etkin bir yöntem olarak kabul edilmektedir. İğne 3. ve 4. kraniyal sinirler izlemektedir.
aspirasyon materyali hem sitolojik hem de mik- Tanı için lomber ponksiyon ile alınan beyin
robiyolojik analize gönderilmelidir. Mikrobiyo- omurilik sıvısı (BOS) incelemesi şarttır.
lojik inceleme Ziehl- Neelsen boyama ve kültürü Tablo 65.3’de tüberküloz menenjit olguların-
kapsamalıdır. Mikrobiyolojik incelemelerde tanı da BOS özellikleri gösterilmiştir.
oranı %50 civarındadır. Radyolojik tanı amaçlı manyetik rezonans
Tedavide tüm hastalara dörtlü tedavi başlan- görüntüleme ve bilgisayarlı tomografi kullanı-