Page 282 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

64 AKCİĞER TÜBERKÜLOZU

Sabahattin OCAK

Dünyanın en önemli sağlık sorunlarından biri çük (1-5 μm) damlacık çekirdeklerinin, solunum
olan tüberküloz (TB) kronik, nekrotizan ve gra- yolu ile alınıp alveollere yerleşmesiyle oluşur.
nülomatöz bulaşıcı bir hastalıktır. Büyük damlacık çekirdekleri (10μm’den büyük)
ve sekresyonlar, bulaş için önemli değildir. TB
Etiyoloji yiyecek kapları ve çamaşırlar ile bulaşmaz. Bal-
gam yayması pozitif olgular çok bulaştırıcı iken,
Etken Mycobacterium tuberculosis, daha az
yalnızca kültür pozitif olanların bulaştırıcılığı
sıklıkla da Mycobacterium bovis ve Mycobacte-
çok daha azdır. Kavite formasyonunda bulaştı-
rium africanum’dur. Kapsülsüz, sporsuz, aerop
rıcılık fazladır.
koşullarda yavaş üreyen, ince çomak şeklinde
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) hedefi ;
görülen basiller, hücre çeperlerindeki lipid içerik
nedeni ile asid ve alkole dirençli boyama yön- 2015’te yeni TB’lu olguların görülmemesi ve
2050 yılında ise TB’un eliminasyonudur.
temleri ile boyanırlar.

Epidemiyoloji Klinik
Primer Pulmoner Tüberküloz
Dünya nüfusunun yaklaşık 1/3’ü basil ile kar-
şılaşmıştır. Her yıl dünya nüfusunun %1’inde Çocukluk çağı TB’u olarak da bilinen primer
yeni TB enfeksiyonu meydana gelirken, yaklaşık TB, sıklıkla asemptomatik seyreder ve genellikle
2 milyon kişi TB’dan ölmektedir. Olguların çoğu yalnızca tüberkülin deri testi (TDT) pozitifl iği
Asya ve Afrika’da görülmektedir. Ülkemizde, ile anlaşılır. Primer enfeksiyonda basiller akci-
TB prevalansı yüz binde 24’tür. ğer periferinde, sıklıkla orta ve alt lobta yerleşir
Yandaş hastalığı olanlarda bu rakamlar çok ve çoğalmaya başlar (Ghon odağı). Lenfo-he-
daha fazla olup, yılda ortalama iki yüz bin AİDS matojen yolla yayılarak granülomlar oluşturur.
hastası TB’dan ölmektedir. Dünyada yaklaşık 8 İmmün yanıtın başlaması ile granülomlarda

milyon insanda TB ve HIV koenfeksiyonu var- kazeifikasyon nekrozu gelişir ve basilin yayılı-
dır. Endüstrileşmiş ülkelerde TB olgularının mı durur. Kişinin immün yanıtı iyi ise lezyonlar
çoğu 50 yaşından büyük iken, gelişmekte olan kalsifiye olarak iyileşir, klinik ve radyolojik bulgu

ülkelerde 15-50 yaş arasındadır. ortaya çıkmaz.
Bulaş esas olarak, hasta ve basil çıkaran insan- Primer enfeksiyonun %5’i beş yıl içerisinde
ların ortama saçtıkları damlacık çekirdeklerinin primer TB’a ilerler. Aktive olmuş immün sis-
inhalasyonuyla olur. Tek bir damlacık çekirdeği tem süreci durduramazsa, granülomlardaki ka-
bile enfeksiyon oluşturabilmesine karşın, genel- zeifikasyon nekrozu genişler ve lezyonlar ilerler.

likle uzun süreli ve tekrarlayan temas bulaşma- Ghon odağı ve hiler veya mediastinal lenf bezle-
da önemlidir. Enfeksiyon canlı tüberküloz basili rine birlikte primer kompleks (Ghon kompleksi)
içeren ve havada asılı halde duran yeterince kü- denir. Olguların az bir kısmında, akciğerdeki pri-

262