Page 233 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

İkterli Hastaya Yaklaşım 213

için spesifik tarama testi olarak kullanılır. Nor- olduğu için hepatik sentez bozukluğundaki de-
mal sınırı sıklıkla 40 IU/L’dir. Akut viral hepa- ğişikliklere hızlıca cevap verir. Bu yüzden, akut
titde ve toksik hepatitde sıklıkla 1000 IU/L üze- karaciğer hastalığı seyrini izlemede yararlıdır ve
rinde değerler görülürken çok ciddi alkolik he- uzaması kötü prognozu gösterebilir. Albumin,
patitde sıklıkla 200-300 IU/L’in altındadır. Masif yaklaşık 21 günlük plazma yarılanma ömrü ile
hepatik nekrozda karaciğer hasarı çok yaygın sentez hızı arasındaki dengeyi yansıtır. Uzun sü-
olduğu için seviyeleri düşebilir. reli fonksiyon bozukluğunda azalır.
AST seviyeleri başka hastalıklarda da arta- Diğer testler: Akut karaciğer hastalıkların-
bilmesine rağmen normalin 10 katından daha da değişen derecelerde sitopeniler görülebilir.
yüksek değerler hepatobiliyer patolojiyi gösterir. En sık bulgu hipersplenizme bağlı trombosito-
Eşlik eden kolanjit olmadığı sürece kronik safra penidir. Hepatit virüsleri, daha az sıklıkla görü-
yolu tıkanıklığında en fazla 15 kat yükselir. Bir- len Epstein-Barr virüs, sitomegalovirüs ve her-
çok karaciğer hastalığında AST/ALT oranı sık- pesvirüsler için spesifik antijen, nükleik asid ve

lıkla ≤1’dir. Alkolik karaciğer hastalığında tipik antikor testleri mevcuttur. Antimitokondrial,
olarak ≥2’dir. antinükleer, anti-smooth muscle ve anti-liver
Alkalen fosfataz (ALP), kolestatik hepa- mikrozomal antikorlar otoimmün hepatit tanı-
tobiliyer hastalıkta artar. Hepatit ve siroz gibi sını koymada yardımcıdır.
karaciğer parenkim hastalığında orta derecede
(normalin 3 katından az) yükselirken kolestaz- Hastaya Yaklaşım
da daha yüksek seviyeler (normalin 3-10 katı)
görülür. Granülomatöz hastalıklar, maligniteler Karaciğer hastalığı olan hastalar sarılık veya

veya amiloidozda infiltrasyona bağlı olarak int- diğer semptom ve bulgularla gelebileceği gibi
rahepatik safra kanaliküllerinin tıkanmasıyla da asemptomatik olup rutin değerlendirme sırasın-
ALP yükselebilir. Ayrıca; kemik hastalıklarında, da karaciğer testlerinde anormallik tespit edil-
çocuklarda hızlı kemik gelişimi sırasında, gebe- miş olabilirler. Her iki durumda da tanısal yakla-

liğin geç aşamalarında, kronik renal yetmezlikte, şım dikkatli bir öykü ve fizik muayene ile başlar.
kemik ve karaciğeri tutan malignitelerde artabi- Başlangıç ayırıcı tanıyı yönlendirmek adına ta-
lir. Bunu ayırabilmek için γ-glutamil transpepti- rayıcı laboratuvar testleri (tam kan sayımı, plaz-
daz (GGT) veya 5’-nükleotidaz (5’-NT) sevi- ma bilirubini, ALT, AST, ALP ve PT) istenir. İlk

yelerinden yararlanılabilir. Bunlar, hepatobiliyer değerlendirmenin esas hedefi karaciğer hastalığı
hastalıkta yükselirken kemik hastalıklarında art- ile ekstrahepatik safra yolu tıkanması arasında
mazlar. GGT, aynı zamanda miyokard enfarktü- ayrım yapabilmektir. Zira, tıkanma varlığında
sü, nöromüsküler hastalıklar, pankreatik hasta- acil cerrahi girişim gerekebilir.
lık, pulmoner hastalık, diyabet ve etanol alımı Bilirubin dışındaki hepatik testler normalse
sırasında artar. Laktat dehidrogenaz (LDH), hemoliz veya izole bir bilirubin metabolizma
sıklıkla karaciğer iskemisinde artar. Diğer vücut hastalığı düşünülmelidir.
dokularında da yaygın olarak bulunur. Semptom, bulgu veya laboratuvar anormal-
likleri hepatobiliyer hastalığı gösteriyorsa, belli
Karaciğer Fonksiyon Testleri bulgular karaciğer hastalığını biliyer tıkanma-
dan ayırmada yardımcıdır. Sağ üst kadranda ağ-
Plazma Bilirubin seviyesinin yüksekliği rıyla beraber serum ALP aktivitesinde belirgin
akut alkolik hepatit, fulminan hepatik yetmez- artış biliyer tıkanmayı düşündürür.
lik, primer biliyer siroz ve kronik karaciğer has- Kolestazlı hastalarda sıklıkla ALP ve GGT bir
talığında kötü prognoz ile koreledir. Amonyak, arada yükselir. İzole olarak GGT yüksekliği ka-
ciddi hepatik disfonksiyonda ve fulminan hepa- raciğer hastalığı olmadan belirli ilaçlar (örn. di-
tik yetmezlikte artar. Hepatik ensefalopati tanı- fenil hidantoin) veya alkole bağlı görülebilir.
sını doğrulamak ve tedavi başarısını izlemek için Ekstrahepatik tıkanmadan şüpheleniliyor-
kullanılır. Protrombin zamanı (PT), yarılanma sa ilk basamak yaklaşımda safra kesesindeki
ömrü en kısa olan faktör VII seviyesine bağlı taşları daha iyi belirlemek açısından ultraso-