Page 229 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

49

AMİNOTRANSFERAZ

(TRANSAMİNAZ) YÜKSEKLİĞİ

OLAN HASTAYA YAKLAŞIM

Mehmet BİTİRGEN, Bahar KANDEMİR

Aminotransferazlar varlar arasında değişim göstermekle birlikte ge-
nel yaklaşım erkekler için 30 IU/L’nin altındaki
Akut hepatosellüler hasarın en hassas göster-
gelerinden birisi olan serum aminotransferazları değerlerin ve kadınlar için 19 IU/L’nin altındaki
değerlerin normal kabul edilmesidir. Bazı araş-
(transaminazları) 1950’ li yıllardan beri karaciğer tırmacılar bu normal değerlerin yaş, cinsiyet ve
hastalıklarının tanısını koymak amacıyla kul-
vücut kitle indeksine (VKİ) göre düzeltilmesinin
lanılmaktadır. Alanin aminotransferaz (ALT),
uygun olacağı görüşündedirler fakat bu nadiren
eski adıyla serum glutamik pirüvik transaminaz
uygulanmaktadır.
(SGPT) ve aspartat aminotransferaz (AST) eski
adıyla serum glutamik oksalasetik transaminaz Aminotransferaz Yüksekliği Olan
(SGOT) dan ibarettir. AST ve ALT aspartat ve Hastaya Yaklaşım
alaninden amino gruplarını ketoglutarik asidin
α-keto grubuna taşıyan enzimlerdir. Her iki en- Serum aminotransferaz düzeyleri genellik-
zimin de bu reaksiyon için vitamin B6’ya (piri- le karaciğer hasarının tüm tiplerinde yükselir.
doksal-5 fosfat) gereksinimi vardır. ALT B6 ek- Yüksek karaciğer fonksiyon testlerine sahip bir
1
sikliğinden daha fazla etkilenmektedir. Bu durum hasta ile ilk karşılaşıldığı zaman yapılması ge-
B6 eksikliği sık olan alkolik karaciğer hastalığında reken şey öncelikle testlerin tekrar edilmesidir.
AST/ALT oranının artmasına neden olmaktadır. Tekrarlanan testte sonuçlar tekrar yüksek bulu-
AST sitozol ve mitokondride bulunur, vücutta nursa yüksekliğin derecesi belirlenmelidir. 300
yaygın olarak dağılmıştır, sırasıyla karaciğer, kalp IU/L’ye kadar olan değerler spesifi k değildir.
kası, iskelet kası, böbrek, beyin, pankreas, akci- Aminotransferaz düzeyleri yüksek olan hasta-
ğerler, lökositler ve eritrositlerde gittikçe azalan larda klinik değerlendirme hastanın özellikleri,
konsantrasyonlarda bulunmaktadır. Sitozolik bir semptomları, fizik muayene bulguları göz önün-

enzim olan ALT de vücuttaki pek çok organda de bulundurularak yapılmalıdır. Serum aminot-
bulunur fakat karaciğerde en yüksek konsant- ransferaz düzeylerindeki yüksekliğin sebepleri
rasyondadır. Bu yüzden ALT karaciğer hasarının Tablo 49.1’de özetlenmiştir.
daha spesifik bir göstergesidir. Aminotransferaz düzeyleri oldukça yüksek

AST ve ALT plazma ve interstisiyel sıvılara değerlere ulaştığı zaman (1000 IU/L) ayırıcı ta-
da geçiş gösterir. Klirensi plazma proteinlerine nıda öncelikle viral hepatitler (A’dan E’ye), tok-
benzerlik göstermektedir. AST, ALT’den daha sin ve ilaç ilişkili karaciğer hasarı, iskemik hepa-
hızlı klirense uğrar. AST’nin yarı ömrü 18-24 tit, daha az sıklıkta ise otoimmün hepatit, akut
saat iken ALT’nin yarı ömrü 48 saatten uzundur. Budd Chiari sendromu, fulminan Wilson has-
Her iki enzimin de karaciğer sinüzoidal hücrele- talığı ve biliyer sistemin akut obstrüksiyonu göz
ri ve diğer retiküloendotelyal sistem hücrelerin- önünde bulundurulmalıdır.
ce katabolize edildiği düşünülmektedir. Aminot- Bazı özel durumlarda serumdaki AST’nin
ransferazların normal serum değerleri laboratu- ALT’ye oranının tesbit edilmesi tanı için özellik-

209