Page 232 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

50 İKTERLİ HASTAYA YAKLAŞIM

Serdar ÖZER

İkter (sarılık); plazmada bilirubin artışına bağlı Tablo 50.1. Hiperbilirubinemi ve Sarılık Ayırıcı Tanısı.
olarak cilt, konjonktiva ve mukus membranların İzole Bilirubin Metabolizma Hastalıkları
sarı-portakal rengine dönüşmesidir. Plazma bi- İndirekt hiperbilirubinemi
lirubini 3-4 mg/dL üzerine yükseldiğinde gözle • Artmış bilirubin üretimi (örn. Hemoliz, etkisiz eritropoez, kan
görülebilir sarılık ortaya çıkarken hafi f hiperbili- transfüzyonu, hematom rezorpsiyonu)
• Azalmış hepatoselüler alım (örn. İlaçlar)
rubinemide klinik olarak sarılık farkedilmeyebilir. • Azalmış konjugasyon (örn. Gilbert ve Crigler-Najjar
Hiperbilirubinemi; bilirubin metabolizma- sendromları, yenidoğanın fizyolojik sarılığı, anne sütü sarılığı)
sındaki bozukluklarda, karaciğer hastalıklarında Konjuge veya miks hiperbilirubinemi
veya safra yollarının tıkanmasında ortaya çıkabi- • Azalmış kanaliküler transport: Dubin-Johnson sendromu
• Mekanizması bilinmeyen: Rotor sendromu
lir (Tablo 50.1).
Karaciğer Hastalığı
Hepatoselüler fonksiyon bozukluğu veya ko-
lestaz olmaksızın izole hiperbilirubinemi; artmış Akut veya kronik hepatoselüler fonksiyon bozukluğu
• Akut veya subakut hepatoselüler hasar (örn. Viral hepatit
bilirubin üretimi veya bilirubin metabolizma- A,B,C, hepatotoksinler, ilaçlar, metabolik hastalıklar, gebelik
sındaki defektlere bağlıdır. Diğer karaciğer test- ilişkili hepatik hasar, hepatik iskemi)
• Kronik hepatoselüler hastalık (örn. Hepatit B ve C,
leri tipik olarak normaldir ve plazma bilirubini 4 hepatotoksinler, alkolik ve alkolik olmayan yağlı karaciğer
mg/dL’den azdır. hastalığı, otoimmün hepatit, metabolik hastalık
Bilirubin metabolizma hastalıklarından farklı Belirgin kolestazla seyreden karaciğer hastalıkları
olarak hepatobiliyer hastalıkda hiperbilirubine- • Ailesel kolestatik hastalıklar
• Difüz infiltratif hastalıklar (örn. Mikobakteriyel ve fungal
miye hepatobiliyer hasar göstergeleri eşlik eder. enfeksiyonlar, sarkoidoz, lenfoma, ilaçlar gibi granülomatöz
hastalıklar, amiloidoz, infiltratif maligniteler)
Karaciğer hastalıkları; hepatosit hasarı veya ko- • İntrahepatik safra kanalikülleri ve portal kanal enflamasyonu
lestazla seyredebileceği gibi her ikisi birarada (örn. Primer biliyer siroz, karaciğer allograft rejeksiyonu, graft-
bulunabilir. Kolestatik hastalıklar; safra yolları- versus-host hastalığı, ilaçlar)
nın mekanik tıkanması ve intrahepatik kolestaz • Diğer durumlar (örn. Viral veya alkolik hepatititin alışılmadık
prezentasyonları, gebeliğin intrahepatik kolestazı, kontraseptif
şeklinde ikiye ayrılabilir. sarılığı, östrojenler, anabolik steroidler, post-operatif kolestaz,
sepsis kolestazı, total parenteral nütrisyon, bakteriyel
enfeksiyonlar, ilaçlar)
Tanısal Testler
Safra Kanalı Tıkanması
Karaciğer hastalığını ilk değerlendirmede ka- Koledokolitiaz (örn. Safra kesesi taşları)
raciğer hasarını ve karaciğer fonksiyonunu gös- Safra kanal hastalıkları
• Enflamasyon/enfeksiyon (örn. Primer sklerozan kolanjit, AIDS
teren testlerden yararlanılır. Hepatosit içindeki kolanjiyopatisi, hepatik arteriyel kemoterapi, post-operatif
enzimlerin plazma seviyelerinin yükselmesi ka- striktür)
raciğer hasarının göstergesidir. • Maligniteler (örn. Kolanjiyokarsinom)
Biliyer ağacın ekstrinsik kompresyonu
• Maligniteler (örn. Pankreatik karsinom, metastatik
Serum Enzim Testleri lenfadenopati, hepatoma)
• Pankreatit
Alanin aminotransferaz (ALT) ve aspartat • Vasküler genişleme (örn. Anevrizma, portal venin kavernöz
aminotransferaz (AST) hepatobiliyer hastalık transformasyonu)

212