Page 181 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

38

ENFEKSİYÖZ MONONÜKLEOZ

Ahmet KALKAN

Enfeksiyöz mononükleoz (EM), ateş, boğaz aydınlatılamamıştır. Kan nakli yoluyla bulaş ola-
ağrısı ve servikal lenfadenopati ile karakterize, bilir. HA negatif mononükleozların epidemiyo-
lenfositozun eşlik ettiği, genellikle Epstein-Barr lojisine bu yazıda değinilmeyecektir.
virüs (EBV)’ün neden olduğu, hemen daima
kendini sınırlayan viral bir hastalıktır. EM, “mo- Klinik Özellikler
nonükleoz”, “mono” veya “öpüşme hastalığı” ola-
EBV, EM’de başağrısı, kırıklık ve yorgunlu-
rak da bilinir.
ğun eşlik ettiği 4-5 günlük prodrom döneminn
Etiyoloji ardından, tipik özelliği olan ateş, farenjit, adeno-
pati (klasik triad), yorgunluk ve atipik lenfositoz
Mononükleozun en sık (%90) nedeni EBV’dir.
gelişir. Küçük çocuklar genellikle asemptomatik
EBV, human herpesvirus 4 (HHV-4) olarak da
olup genç erişkinlerde semptomlar daha belir-
isimlendirilir. EBV, heterofil antikor (HA) po-

gindir. EBV, EM’de sık görülen semptom ve bul-
zitif, nadiren de negatif EM’ye neden olur. HA
negatif mononükleozun diğer enfeksiyöz ne- gular Tablo 38.1’de özetlenmiştir.
denleri; Cytomegalovirüs (CMV) yaklaşık %10,
Toxoplasma gondii, Human immünodefi ciency Tablo 38.1. EBV EM’de sık görülen semptom ve bulgular.
virüs (HIV), rubella, hepatitis A and B virüs, hu-  Hafif ateş (38. 3–38. 9°C), halsizlik ve kırıklık değişmez

man herpesvirüs 6, 7, 8 ve adenovirüs’tur. yakınmalardır; titreme nadirdir; çocuklarda ateş
olmayabilir; yorgunluk ve halsizlik aylarca devam edebilir
Epidemiyoloji  Boğaz ağrısı, yaygın farenjeal enfl amasyon, tonsiller
hipertrofi, eksüdatif (beyaz, gri-yeşil veya nekrotik) ve

ileri derecede büyük (öpüşen tonsil) olabilir; palatal peteşi
EBV tüm dünyada yaygındır. Nüfus yoğunlu- (yumuşak-sert damak bileşkesinde) ve uvulada ödem eşlik
ğunun yüksek, sosyoekonomik koşulların düşük edebilir
olduğu yerlede virüs erken çocukluk dönemin-  Lenfadenopati yaygındır; özellikle boyunda bilateral arka
servikal tutulum; lenfadenopati tek bulgu olabilir
de kazanılır. En sık 15-25 yaş aralığındaki genç  Maküler döküntü genellikle gövde ve ekstremitelerde ilk
erişkinlerde görülmektedir. Tüm erişkinlerin birkaç gününde ortaya çıkar, 1-6 gün devam eder; hafi f
şiddette ve kaşıntısız olup kısa sürede kaybolur
yaklaşık %90-95’ EBV seropozitiftir. EBV çevre-
 Geçici bilateral üst göz kapağı ödemi
den izole edilememişitr. Majör rezervuarı insan-  Bulantı ve iştahsızlık; nadiren kusma
dır. Yayılım insan-insan şeklinde ve yakın temas  Artralji ve/veya miyalji olabilir; ancak diğer viral
(salya, tükürük, aynı bardağın kullanılması v.b.) enfeksiyonlara göre seyrek; nadiren şiddetli
 Diğer semptomlar: paroksismal öksürük, göğüs ağrısı, göz
olmaktadır. Hava yolu ile bulaş oldukça zayıf- kası ağrısı, fotofobi; yetişkin ve yaşlılarda boğaz ile ilişkili
tır. İyileşen olgularda virüs aylarca salyada kalır, semptom ve bulgular genellikle hafif olup, lenfadenopati

olguların % 90’dan fazlası aralıklı olarak virüsü çok az veya yoktur.

 Geç dönem belirtileri: hafif hepatomegali (% 10 olgu),
ömür boyu yayar. EBV servikal epitel, semen ve splenomegali (% 50-60 olgu), dalak üç haftada normale
anne sütünden izole edilmesine karşın, cinsel döner, hassasiyet olabilir; sarılık (genç erişkinlerin %10’u,
ilişki ve anne sütünün bulaştaki rolü tam olarak yaşlıların %30’u); hepatit, kolesistit

161