Page 153 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

Normal Konakta Ateş ve Nedeni Bilinmeyen Ateşli Hastaya Klinik Yaklaşım 133

enflamatuvar sitokinler için reseptörler barındı- lerinden biri görülür. Ondülan ateş paternine ise
rır. Böylece vücut ısısı sürekli olarak bir dengede rastlanamaz. Çünkü 7 günlük ateş süreci bu ateş
tutulmaktadır. Vücut ısısı yükseldiğinde deride paterninin oluşabilmesi için yetersizdir. İntermit-
vazodilatasyon ve terleme oluşur; kişiler aktivi- tan ateş; günlük oynamada yüksek değerle düşük
telerini azaltabilirler ve serin bir ortam ararlar. değer arasındaki ısı farkının 1C’den fazla olduğu
Aksine düşük vücut ısısı ise deride vazokons- ve düşük değerin normale indiği durumdur. Hek-
trüksiyon, titreme, sıkı giyinme ve ılık ortamda tik intermitan ateş ise intermitan ateşin abartılı
bulunmayla yükseltilmeye çalışılır. Ateşli bir biçimidir. Ateş gün içinde birdenbire 39-41C’ye
durumda, halsizlik kuraldır ve çoğu hastada kas kadar çıkabilir ve kısa sürede normal değerlere
ağrısı olur. Kas ağrısının nedeni ise ateş oluştur- inebilir. Aradaki fark 3-5C olabilir. Çoğu zaman
ma için kasların kontraksiyonudur. Ateş meta- ateşe üşüme titreme öncülük eder. Bu dikenimsi
bolik (prostaglandin sentezinin indüksiyonu) ve patern günde bir (quotidian) veya 2 kez (doub-
immünolojik yanıtları içeren karmaşık fi zyolojik le quotidian) tekrarlayabilir. İntermittan veya
bir süreçtir. Ekzojen pirojenler fagositk lökosit- özellikle hektik intermitan ateş paternine viral
lerden endojen pro-enflamatuvar pirojenik sito- enfeksiyonlarda rastlanılmaz. Bu ateş paternleri

kinler (IL-1, IL-2,IL-3, TNF-alfa ve İFN-gama) karşısında ilk önce apseler (renal, karın içi, pelvik)
salgılatarak ateşe yol açar. Bu sistokinler T ve B ve ampiyem düşünülmelidir. Protozoon enfeksi-
lenfositlerinin, makrofajların ve polimorf nüveli yonlarından da kala-azar ve sıtma unutulmamalı-
lökositlerin immün yanıtlarını uyarır. Feedback dır. Yine bu tip ateşe ve nötrofi lik lökositoza yol
inhibitör yanıtlar; adrenokortikotropik hormon, açarak piyojenik bakteri enfeksiyonlarını düşün-
arginin vazopressin, serotonin, dopamin ve di- düren tek non-enfeksiyöz neden erişkinde Still
ğer homeostatik mekanizmalarla sağlanır. Bu hastalığı (ESH)’dır. Hektik intermitan tipte ateş
termoregülatuvar mekanizmalar nadiren ateşin paterni olan bir olguda, ateşin doruk noktasında
41° C (106° F) üzerine çıkmasına müsaade eder. makülopapüler döküntü oluşur ve bu döküntü
Ciddi bakteriyel enfeksiyonlarda ateş yanıtının ateşin normal değerlere inmesiyle kaybolursa bu
oluşmaması kötü prognoz göstergesi olabilir. klinik tablo ESH için patognomoniktir. Remittan
ateşde ise; günlük oynamalarda yüksek değerle
düşük değer arasındaki ısı farkının 1C’den fazla
Ateşli Hastaya Klinik Yaklaşım olduğu ve düşük değerin normale inmediği du-
rumdur. Bu ateş paterni çoğunlukla viral, daha az
Ateşinin ilk 7 günü içinde başvuran bir olgu sıklıkta ise bakteriyel enfeksiyonlarda görülmek-
akut ateşli bir hasta olarak kabul edilebilir. Akut tedir. Sürekli ateşte ise; günlük oynamalarda yük-
ateşlerin çoğu ilk 7 gün içinde kendiliğinden ge- sek değerle düşük değer arasındaki sıcaklık farkı-
rilemektedir ve bu olgularda etiyoloji çoğu za- nın 1C’den az olduğu ve düşük değerin normale
man viraldir; bu hastaların genel durumları da inmediği durumdur. Bu ateş paterni başta tifo ve
grip hariç iyidir. enfektif endokardit gibi bakteriyel, daha az sıklık-
Hekimin akut ateşten korkma nedeni genel- ta ise viral enfeksiyonlarda görülebilmektedir.
likle acil bakteriyel enfeksiyon hastalıklarıdır. Akut ateşli bir olgunun ilk değerlendirilme-
Buradan çıkan sonuç, her akut ateşli olgu ilk sinde, hospitalizasyon endikasyonu oluşturma-
değerlendirmede aksi kanıtlanıncaya kadar acil yan bir enfeksiyon odağı (tonsillo-farenjit ve grip
bakteriyel enfeksiyon gibi düşünülmelidir. En- gibi) saptanamaz ise ve bu olgu özellikle nötrofi -
feksiyonların ateş etiyolojisindeki oranı ateşin lik lökositozla (≥15.000/ml) birlikteyse, hastanın
süresi uzadıkça düşmektedir. genel durumu iyi olsa da ülkemiz koşullarında
Tarihsel bilginin aksine, ateş paternleri bir incelemeler poliklinikten sürdürülmemelidir.
hastalığa özgü değildir. Akut ateşli olgularda Akut ateşli bir olgu değerlendirilirken ilk ya-
sıklık sırasına göre; intermitan (en sık), hektik pılması gerekenler;
(septik) intermitan, remittan, devamlı (febris 1. Hastanın genel durumunun değerlendirilme-
continua) ve tekrarlayan (reküran) ateş patern- si,