Page 148 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

128 Enfeksiyon Hastalıkları

olabilmektedir. Bu durum özellikle HLA-B*5701 yarı ömürleri uzundur. Etkilerini sadece HIV-1’e
gen mutasyonu olanlarda geliştiğinden ABC karşı gösterirlerken HIV-2’ye etkileri yoktur. Bu
kullanılması planlanan hastalarda bu gen mutas- grupda bulunan ilaçlardan etravirin hariç direnç
yonunun varlığı araştırılması ve pozitif çıkması geliştirme potansiyelleri yüksektir. Bu başlık al-

durumunda ABC kullanılmaması önerilmekte- tında sınıflanan ilaçlar Tablo 31.1’de gösterilmiş-
dir. ABC kullanımına bağlı olarak bazı çalışma- tir.
larda kardiyovasküler toksisite geliştiği bildiril-
miş bazı diğer çalışmalarda ise böyle bir toksite- Nevirapin
den bahsedilmemiştir. Dolayısıyla ABC’in kardi- Nevirapin üçlü ART’nin bir parçası olarak
yovasküler sistemde toksiteye yol açıp açmadığı yaygın olarak kullanılan bir antiviral ilaç iken
şu an araştırılma aşamasındadır.
efavirenzin kullanıma girmesi ile beraber kulla-
Tenofovir nım oranlarında azalmalar olmuştur. Kullanım
sırasında döküntüye sebep olması ve ciddi ve
Tenofovir adenozin 5’-monofosfat analogu hatta fatal hepatik hipersensivite reaksiyonuna
olup vücuda tenofovir disproksil fumarat şeklin- yol açması nedeni ile kullanımda azalmalar ol-
de ön ilaç olarak alınmakta ve hücre içerisinde muştur. Bu ciddi yan etkiler CD4 hücre sayısı
tenofovire dönmektedir. Klinik kullanım sırasın- >250 hücre/mL olan HIV pozitif kadınlarda ve
da emtristabin ile veya emtristabin ve efavirenzle CD4 sayısı >400 olan erkeklerde geliştiğinden
kombine preparatları kullanılmaktadır. Günlük CD4 hücre sayısı belirtilen değerlerin üzerinde
dozu 1x300mg/gün olup yiyeceklerden etkilen- olan hastalarda kullanımı önerilmemektedir.
memektedir. Hem HIV’e hem de HBV etkisi bu- Plasentadan geçebilme özelliğinden dolayı an-
lunmaktadır. Böbrek yetmezliği durumunda doz neden bebeğe HIV geçişini önleyebildiğinden
ayarlaması gerekmekte olup karaciğer yetmezli- CD4 hücre sayısı <250 olan HIV pozitif gebe ka-
ğinde doz ayarlanmasına gereksinimi yoktur. Te- dınların tedavisinde önerilmektedir. Diğer ilaç-
nofovir/emtristabin tenofovir/lamivudinin efa- larla ve özellikle antitüberküloz ilaçlardan olan
virenz veya proteaz inhibitörü ile kombinasyonu rifampisin, rifabütin ve klaritromisinle etkileşi-
pek çok ART klavuzunda hem tedavi deneyimli mi olduğundan beraber kullanımı önerilmez.
hem de daha once hiç tedavi almamış hastalarda
ilk sırada önerilen ilaçtır. Tenofovir böbreklere Efavirenz
toksik etkisi olabileceğinden kullanımı sırasında Efavirenz potent, günde tek doz kullanılan
böbrek fonksiyonları yakından takip edilmelidir. güçlü bir antiviral ajandır. Günümüzde pek çok
Tenofovire bağlı böbrek toksisitesi kullanıma tedavi klavuzunda ART’de ilk sırada önerilen ilaç
başladıktan yaklaşık altı ay içerisinde gelişmekte kombinasyonlarında geçmektedir. Tenofovir ve
ve 18. ay civarında stabileşmektedir. Böbrek tok- emtristabinle birleştirilmiş preparatları bulun-
sisitesi daha çok proteaz inhibitörleri ile beraber maktadır. En önemli yan etkisi santral sinir sis-
kullanıldığında gözlenebilmektedir.
temine olan etkileridir. Buna bağlı olarak canlı/
renkli rüyalar görmek, uykusuzluk, sersemlik hali
ve konsantrasyon güçlüğüne yol açmaktadır. Te-
Non-Nükleozid Ters Transkriptaz ratojenik olduğundan gebelerde kullanılmaz. İla-

İnhibitörleri (NNRTI) cın direnç geliştirme eşiği düşük olduğundan tek
bir mutasyonla direnç gelişimi olabileceğinden
NNRTI’leri virüsün ters transkriptaz enzimi- kullanım sırasında dikkat edilmelidir.
nin aktif bölgesinin uzak bir kısmında bulunan
bir cebe bağlanırlar ve ters transkriptaz enzi- Etravirin
minde yapısal değişikliğe yol açarak etki gös- Yeni sınıf NNRTI olup nevirapin ve efavirenz
terirler. NRTI aksine NNRTI’leri aktive olmak dirençli HIV enfeksiyonlarının tedavisinde kul-
için fosforilizasyona ihtiyaç göstermezler ve ilaç
lanılmaktadır. Günlük dozu 2x200 mg olup, ye-