Page 149 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

Antiretroviral İlaçlar 129

meklerle beraber kullanılmalıdır. Diğer ilaçlarla gastrointestinal yan etki oluşturması nedeni ile
özellikle başka NNRTI veya proteaz inhibitörleri günümüzde artık tedavi amacı ile değil sadece
ile beraber kullanılmamalıdır. İlaç ilaç etkileşim- diğer PI etkilerini kuvvetlendirmek için kullanıl-
lerinden dolayı rifampin, rifabutin, klaritromi- maktadırlar.
sin, eritromisin ve fenitoin ve karbamezapin gibi
bazı antikonvülzan ilaçlarla beraber kullanılma- Sakinavir
malıdır.
İlk kullanıma girdiği yıllarda sert kapsül şek-
Rilpivirin linde formulasyonunun biyoyararlanımı düşük
olduğu için yumuşak kapsül şekline dönüştü-
ART amacı ile 2011 yılında ruhsat almıştır. rülmüş ve ritonavir ile güçlendirilmiştir. Günü-
Günde tek doz kullanım kolaylığı bulunmakta- müzde 2x500 mg şeklinde kullanıma girmiştir.
dır. Efavirenz ile karşılaştırıldığında HIV RNA Beraberinde 2x100 mg şeklinde ritonavir alın-
düzeyi 100 000 kopya/mL üzerinde olan hasta- ması gerekmektedir. Sakinavirin emilimi yiye-
larda daha düşük etkinlik göstermektedir. Ancak ceklerle arttığı için yemek yenildikten sonra iki
yan etkileri efavirenze gore daha azdır. saat içerisinde alınması gerekmektedir. Ritono-
virle kombine edildiğinde ilaç ilaç etkileşimleri
artmaktadır. Bu nedenle bu kombinasyon kulla-
Proteaz İnhibitörleri (PI) nılırken rifampisin kullanılmaması gerekmekte-
dir.
HIV sahip olduğu aspartil proteaz enzimi sa-
yesinde yeni oluşmuş olan virüsde bulunan gag ve İndinavir
gag-pol poliproteinlerini keserek oluşan virüsün İndinavir günümüzde ART’de ilk sırada öne-
olgunlaşmasını sağlamaktadır. Geliştirilmiş olan rilen bir ilaç değildir. Alternatif tedavide kullanıl-
proteaz inhibitörleri enzimin bu işlemi yapmasını maktadır. Hiperglisemi ve böbrek hastalıklarına
engelleyerek olgun ve enfektif virüsün oluşması yol açabilmekte ve daha da önemlisi böbrek taşı
engellenmektedir. PI karaciğerde sitokrom P-450 oluşturmaktadır. Günlük dozu eğer güçlendiril-
izoenzim CYP3A4 tarafından metabolize edile- miş olarak kullanılacaksa 2x800 mg beraberinde
rek parçalanırlar. Ritonovir bu izoenzimin güçlü 2x100/200 mg ritonavir ile kombine edilmelidir.
bir inhibitörüdür. Bu nedenle PI’leri ritonavir ile Ritonovir ile güçlendirilmeyecekse 3x800 mg
güçlendirilmektedir (boosted PI). PI ritonavir ek- dozunda kullanılması gerekmektedir.
lenmesi ile ayrıca ilacın günlük dozlam ve tablet
yükünü azalmakta ve uyumu artırmaktadır. Bu Nelfinavir
olumlu etkilerin yanı sıra ilaca bağlı yan etkilerde
ve ilaç-ilaç etkileşimlerinde de artış olabilmekte- Diğer PI arasında ritonavir ile güçlendiril-
dir. İlacın en önemli yan etkileri arasında gastro- meyen tek PI’dır. Güçlendirme yapılmadığından
intestinal sistemde rahatsızlık hissinin yanı sıra viral etkisi de lopinavir/ritonavir veya efavirenz
hiperlipidemi ve insulin direnci gibi metabolik ile karşılaştırıldığında düşüktür. Bu nedenle
bozuklukluklara da yol açmaktadır. PI’ne karşı ART’nin ilk basamak tedavisinde tercih edilmez.
direnç gelişebilmesi için HIV’de birden fazla sa- Ritonoviri tolere edemeyen hastalarda ve ge-
yıda mutasyon olmasına gerek vardır. Bu neden- belerde kullanılmaktadır. Günlük dozu 2x1250
le PI’lerinin direnç geliştirme potansiyelleri yani mg’dır ve yiyeceklerle beraber alınmalıdır.
genetik bariyerleri NNRTI ve integraz inhibitörü
ilaçlara gore çok yüksektir. Fosampravir
Bu PI günde tek doz 1x1400 mg ve berabe-
Ritonovir rinde 1x100/200 mg ritonavir ile beraber veya

Başlangıçta ART’nin bir parçası olarak kul- 2x700 mg fosampravir ve 2x100 mg ritonovir
lanılan ritonavir, bulantı, kusma, ishal gibi ciddi şeklinde kullanılmaktadır. Daha önve ART’de PI
kullanmamış hastalara günde tek doz şeklinde