Page 152 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

32 NORMAL KONAKTA ATEŞ VE

NEDENİ BİLİNMEYEN ATEŞLİ

HASTAYA KLİNİK YAKLAŞIM

Ferhat ARSLAN, Ali MERT

Normal Konakta Ateş kadınlarda; ovülasyonla sabah ateşi lüteal faz bo-
yunca 0,5° C yükselebilir.
Bir etkenin immün yanıt oluşturabilecek
düzeyde dokulara invazyonu enfeksiyon olarak
tanımlanabilir. Enfeksiyonlara ikincil olarak ge- Enfeksiyonun Fizyopatolojisi ve Ateş
lişen sistemik enflamatuvar yanıtda genellikle

ateş yükselir. Ateş, ekzojen pirojenlerin enfl a- Etkenler konağın immün sistemini (özgül
matuvar sitokinleri (IL-1, TNF, IL-6) makrofaj/ olmayan ve olan) aştığında enfeksiyonlar ge-
monosit sisteminden salgılatması sonucu oluş- lişmektedir. Etkenlerin invazyonunu önleyen
maktadır. Gram-negatif bakteri hücre duvarı önemli ilk engeller;
yani endotoksin (lipopolisakkarit) ekzojen pi- 1. Normal mikrofl ora,

rojenlere verilecek güzel bir örnektir. Pirojenik 2. Konağın fiziksel bariyerleri (deri, mukozalar
sitokinler kan yoluyla ön hipotalamustaki ısı dü- ve siliya) ve
zenleme merkezine gelerek ateş oluşumuna yol 3. İmmünolojik faktörler (sitokinler, komple-
açan Prostaglandin E salgılatırlar. man)’dir.
2
Konu ‘ateş’ olunca, öncelikle ateş ölçüm yerleri Savunma sisteminin ilk engelini aşan et-
ve normal ateş değerlerinden kısaca söz edilme- kenler savunma sisteminin ikinci engelleri ile
lidir. Ateş yıllardır civalı termometrelerle koltuk karşılaşırlar (nötrofi ller, makrofaj-monositler,
altı, dilaltı ve rektal olmak üzere 3 anatomik böl- hücresel immünite, hümöral immünite ve op-
geden ölçülmekteydi. Kırılan civalı termometre- sonizasyon) ve akut faz yanıtı oluşur. Abartılı
lerin civasının çocuklarda ölüme yol açması ne- akut faz yanıtı klinik tabloyu kötüleştirebilir ve
deniyle bu termometreler yasaklanmıştır. Bu ne- makrofaj aktivasyon sendromuna yol açabilir.
denle günümüzde ateş sıklıkla infrared ateş ölçer- Bazal metabolizma tiroid hormonları (özellikle),
le timpanik ölçülmektedir. Timpanik membran katekolaminler ve büyüme hormonu tarafından
(aural) ateşi civalı termometrelerle ölçülen oral belirlenir. Termogenez hipertroidizmde ~%80
ateş değerine (≤37,8C) yakındır. Elektronik ateş artabilir; hipotroidizmde ise ~%50 azalabilir.
ölçerler ise güvenilir değildir. Civalı termometre- Orta düzeyde aktivite termogenezi ve dolayısı ile
lerle ölçülen normal ateş değerlerinin üst sınırları vücut ısısını geçici arttırır. Vücut ısısında her bir
ölçülen bölgeye göre değişmektedir. Burada 37,3 1° C yükselme bazal metabolizma hızında %7 ar-
ve 0,5C gibi iki rakamı akılda tutarak bölgelere tışa yol açar. Akciğerler ve deriden olan vapori-
göre ateş değerlerini hesaplayabiliriz. Koltuk altı zasyonla vücut ısısında kayıp sağlanır. Yaşlılarda
ateşin üst sınırı 37,3C’ dir. Dilaltı ateşin üst sı- bazal metabolizma hızı yavaşlamıştır ve uyarıla-
nırı ise, koltuk altı ateşe 0,5 eklenerek elde edilir ra karşı yanıtta küntleşme olur.
(37,8C). Rektal ateşin üst sınırı da dilaltı ateşe Hipotalamusda ısıya-duyarlı nöronlar bulun-

0,5 eklenerek bulunabilir (38,3C). Adet gören maktadır. Bu nöronlar pro-enflamatuvar ve anti-
132