Page 147 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

Antiretroviral İlaçlar 127

lından itibaren ART klavuzlarında yüksek kanıt iki saat sonra alınmalıdır. Periferal nöropati ve
seviyesi ile önerilen kombinasyon olmuştur. An- pankreatit en sık görülen yan etkileri arasında-
cak daha sonraları tenofovir/emtristabin içeren dır. Yapılan çalışmalarda emtristabinle kombi-
kombinasyonların daha yüksek başarı oranları nasyonları kullanılmaktadır ancak zidovudin/
gösterdiklerini kanıtlayan bilimsel çalışmaların lamivudin veya tenfovir/emtristabine nazaran
yayınlanması ile birlikte uzmanlar zidovudin/la- viral yükü baskılama oranları daha düşük oldu-
mivudine içeren NRTI kombinasyonları ART’de ğundan günümüzde alternatif tedavilerde öne-
alternatif tedavi seçeneği olarak önermeğe baş- rilmektedir.
lamışlardır. Ancak HIV ile enfekte gebe kadın-
ların tedavisinde hala ilk önerilen ilaçtır. Baş Lamivudin/Emtristabin
ağrısı ve halsizlik tedavi başlangıcında görülen Lamivudin (3TC), sitozin analoğu olup hem
yan etkilerin başında gelmektedir. Ancak tedavi- HIV hem de HBV’ye etki etmektedir. Emtrista-
nin ilerleyen dönemlerinde bu yan etkilere karşı bin kimyasal olarak lamivudine benzerdir. Her
tolerans gelişemektedir. Uzun sureli kullanım sı- iki ilaç da ART’nin ana çatısını oluşturan ilaç-
rasında en sık olarak anemi, granülositopeni ya- larla beraber kullanılmaktadır. Lamivudin zido-
pabilmektedir. Ayrıca laktik asidoz, hepatik ste- vudin ve/veya abakavir ile kombine preparatları
atoz, periferal nöropati, lipoatrofi k değişiklikler bulunurken, emtristabinin tenofovirle veya te-
ve miyopati gibi mitokondrial DNA polimeraza nofovir efavirenz kombine preparatları bulun-
etkilerine bağlı yan etkiler olabilmektedir. Böb- maktadır. Tenofovir/emtristabin kombinasyo-
rek yetmezliğinde doz ayarlaması yapılmalıdır. nu günümüzde ART’nin ana çatısını oluşturan
kombinasyondur. Her iki ilacın yan etkileri diğer
Stavudin ilaçlara göre daha azdır.

Stavudin (2’, 3’-didehidro-2’, 3’-dideoksitimi- Abakavir
din [d4T]), timidin analogu olup ZDV benzer
antiretroviral etki gösterir. Zidovudine kıyasla Abakavir (ABC) sentetik guanozin analogu
çok daha fazla oranla laktik asidoz, hepatik ste- olup, günlük dozu 2x300 mg veya 1x600 mg
atoz, periferal nöropati, lipoatrofi k değişiklik- şeklinde verilebilmektedir. Abakavir kullanımı
ler ve miyopatiye yol açmaktadır. Dozu, vücut sırasında dikkat edilmesi gereken önemli bir
ağırlığı 60 kg’ın üzerindekilerde 2x40 mg oral özellik bulunmaktadır. ABC dozu hafi f derece-
ve vücut ağırlığı 60 kg’ın altında olanlarda 2x30 li karaciğer yetmezliğinde 2x200 mg olacak şe-
mg/gündür. Zidovudin ile kombinasyonlarında kilde azaltılırken orta ve şiddetli karaciğer yet-
antagonistik etki ve didenozin ile kombinas- mezliği durumlarında abakavir kullanımına ara
yonlarında fatal laktik asidoz geliştiğinden bu verilmelidir. Abakavir/lamivudine ile kombine
kombinasyonların kullanımı önerilmemektedir. preparatları günümüzde kullanılmakta ve NRTI
Stavudin tenofovire nazaran daha az oranda vi- içeren tedavi rejimlerine tenofovir/emtrista-
ral baskılama oluşturması ve yan etkilerinin faz- bin kombinasyonuna alternatifi ni oluşturmak-
lalığı gibi nedenlerden dolayı artık günümüzde tadır. Ancak yapılan ACTG 5202 çalışmasında
ART’de ilk sıralarda tercih edilmemektedir. ABC/3TC+efavirenz/ritonavir-lopinavir kom-
binasyonu tenofovir/emtristabin+efavirenz/ri-
Didanozin tonavir-lopinavir kombinasyonu ile karşılaştırıl-
dığında viral yük sayısı>100.000 kopya/mL olan
Didanozin (2’, 3’-dideoksiinozin [ddI]) adeno-
hastalarda ABC/3TC kombinasyonu viral yükü
zin anaolgudur. Dozu, vücut ağırlığı 60 kg’mın
baskılama oranları diğer kombinasyona gore
üzerindekilerde 1x400 mg oral/gün ve vücut daha düşük olduğu görülmüştür. ABC kullanı-
ağırlığı 60 kg’mın altında olanlarda 1x250 mg/ mı sırasında dikkat edilmesi gereken bir başka
gündür. Böbrek yetmezliğinde doz ayarlaması husus da ilacın ateş, döküntü gibi aşırı duyarlılık
gerekmektedir. İlacın emilimi yemeklerden et- sendromuna yol açabilmektedir. Hatta bazen bu
kilendiğinden ilaç aç karnına veya yemeklerden tablo fatal hipersensitivite sendromuna şeklinde