Page 145 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

31

ANTİRETROVİRAL İLAÇLAR

M. Arzu YETKİN

İnsan immün yetmezlik virüsü [Human Im- (FI), CCR5 antagonistleri ve integraz transfer

mun deficiency virüs (HIV)] tedavi edilmediği inhibitörleridir (INSTI) (Tablo 31.1).
zaman insanda Akkiz İmmun Yetmezlik Send-
romuna (AIDS) yol açmaktadır. HIV/AIDS te-
davisi antiretroviral (ARV) ilaçların kullanımı- Nükleosid/Nükleotid Ters Transkriptaz
nı ile sağlanır. Klinik pratikte kullanılan farklı
ARV’ler HIV’in çoğalmasını ve/veya olgunlaş- İnhibitörleri
masını çeşitli evrelerde engelleyerek HIV rep-
likasyonunu durdurmaktadır (Şekil 31.1). An- Nükleosid/nükleotid ters transkriptaz inhibi-
törleri (NRTI) HIV RNA’dan cDNA sentezlen-
tiretroviral tedavide (ART) kullanılan ilaçların
doksanlı yılların ortasından itibaren kombine
edilerek kullanılmağa başlanılmasından sonra Tablo 31.1. Antiretroviral ilaçların sınıflandırılması.
HIV enfeksiyonlarına bağlı gelişen mortalite ve İlaç
morbilitede önemli oranda azalma olmuştur. Nükleosid/nükleotid ters transkriptaz inhibitörleri
Günümüzde kullanılan ARV’ler HIV üzerine • Zidovudin
• Stavudin
ciddi anlamda etkili baskı uygulamalarına kar- • Didanozin
şılık, HIV’in vücuttan tamamen eradikasyonu • Lamivudin
• Emtristabin
henüz mümkün değildir. Bu nedenledir ki ART • Abakavir
ömür boyu sürecek bir tedavidir. ART’nin uy- • Tenofovir
gulanmasının başlıca amacı HIV’e bağlı gelişe- Non-nukleosid ters transkriptaz inhibitörleri
• Nevirapin
cek morbiditeyi azaltarak kişinin hayat kalite- • Efavirenz
sini ve dolayısıyla yaşam süresini uzatmaktır. • Etravirin
• Rilpivirin
Bunun yanı sıra kişinin immün sistemini kuv-
Proteaz inhibitörleri
vetlendirmek ve HIV yayılımını azaltmak da • Ritonovir
ART’nin diğer amaçları arasındadır, bu amaç- • Sakinavir
• İndinavir
larını da başlıca HIV replikasyonunu engelle-
• Nelfinavir
yerek göstermektedirler. Halen günümüzde • Fosampravir
ART’de kullanılabilecek 6 farklı bölgeye etki • Lopinavir/ritonovir
• Atazanavir
eden ilaç grubu bulunmaktadır. ART kullanı- • Darunavir
lan ilaçlar genellikle HIV hücre siklusunda etki • Tipranavir
ettikleri basamağa göre ve bazen de kimyasal Hücre içine giriş inhibitörleri
Füzyon inhibitörleri
yapılarına sınıflanmaktadırlar. Bunlar; nükle- • Enfuvirtidin

osid/nükleotid ters transkriptaz inhibitörleri, CCR5 inhibitörü
• Maravirok
non-nukleosid ters transkriptaz inhibitörleri,
İntegraz transfer inhibitörleri
proteaz inhibitörleri (PI), füzyon inhibitörleri • Raltegravir
125