Page 129 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

26

POLİMİKSİNLER

Fatma Banu KARAHASANOĞLU, Hüseyin TURGUT

Polimiksinler çoklu antibiyotik direnci geliş- kullanılmakta, bu ön ilaç kolistine dönüşerek
tiren Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter etki göstermektedir.
baumannii ve karbapenamaz üreten enterik
bakteriler gibi sorunlu mikroorganizmaların ne- Etki Mekanizması
den olduğu enfeksiyonların tedavisinde zorunlu Polimiksinler, gram-negatif bakterilerin dış
olarak tercih edilen antibiyotiklerdir. duvarında bulunan lipopolisakkaridlere ve fos-
İlk olarak 1947 yılında üretimi gerçekleşen
folipidlere bağlanarak etki gösteren bakterisidal
polimiksinler, 1950 ve 1980 yılları arasında kul-
antibiyotiktirler. Katyonik bir peptid olan kolis-
lanılmış, ancak daha sonra ortaya çıkan nefro-
tin, gram-negatif bakterilerin dış membranında
toksik yan etkileri nedeniyle tedavi alanındaki
yerini farklı ilaçlara bırakmış ve uzun yıllar kis- bulunan ve anyonik yapıda olan lipopolisakka-
tik fibrözlü hastaların tedavileri dışında tercih ridlere bağlanır. Lipopolisakkarid moleküllerini

edilmemiştir. Ancak son yıllarda giderek artış bir arada stabil halde tutan divalan katyonların
(Ca , Mg ) yerini değiştirerek, dış membranda
+2
+2
gösteren dirençli bakterilerin neden olduğu
bozulma ve permeabilite artışı sonucu bakteri-
enfeksiyonlar ve bu alanda kullanılabilecek
nin ölümüne neden olur. Antibakteriyel etkisi-
antibiyotiklerin sınırlı olması, polimiksinlerin
ne ek olarak kolistin, lipopolisakkaridin lipid A
tekrar tedavi alanına girmesine ve tercih edil-
mesine neden olmuştur. Polimiksinler A’dan kısmına bağlanarak endotoksinin etkisini bloke
E’ye kadar beş farklı kimyasal bileşik içermek- eder.
tedir. Klinik pratikte kullanılan polimiksin gru- Doza bağımlı olarak bakterisidal etkileri ve
bu antibiyotikler polimiksin B ve polimiksin E post-antibiyotik etkileri vardır. Etkileri gram-
(kolistin)’dir. negatif mikroorganizmalarla sınırlıdır. Gram-
pozitif mikroorganizmalara, ökaryot ve memeli
Kimyasal Yapısı hücrelerine etkileri yoktur.

Polimiksinler siklik katyonik polipeptid de- Antimikrobiyal Aktivite
terjanlardır. Polimiksin B; Bacillus polymyxa,
kolistin ise Bacillus colistinus suşunun ürün- Polimiksinler birçok gram-negatif bakterilere
lerinden elde edilmiştir. Kolistin, hem kolistin karşı etkilidir ancak Proteus türlerinin çoğu di-
sülfat hem de kolistin metanosülfonat şeklinde rençlidir. Providencia, Burkholderia ve Serratia
kullanılmaktadır. Kolistin sülfat katyonik ve sta- türlerine karşı da etkileri zayıftır. Birçok gram-
bil yapıda iken, kolistin metanosülfonat anyonik negatif bakteri 1 μg/ml’de inhibe olur. P. aeru-
ve stabil olmayan formdadır. Kolistinin metano- ginosa daha dirençlidir ama suşların çoğu 2 μg/
sülfat formülünün anti bakteriyel aktivitesi için ml’de inhibe olur, ancak direnç düşünüldüğünde
hidrolize edilmesi gerekir. Klinik pratikte paren- 4μg/ml kullanılmalıdır. Kolistine karşı bazı bak-
teral olarak sodyum kolistin metanosülfat olarak terilerde indüklenebilir direnç gelişimi izlenebi-

109