Page 127 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

Kloramfenikol, Trimetoprim-Sulfametaksazol, Fusidik Asit 107

ettiğinden kumadin, fenitoin, siklofosfamid ve
tolbutamolün yarı ömrünü uzatır. Rifampin, Trimetoprim-Sülfametoksazol
fenobarbital ve fenitoin karaciğer mikrozomal (TMP/SMX, Kotrimaksazol)
enzimlerini indükleyerek kloramfenikolün se-
rum düzeyini düşürür. Penisilin ve aminogliko- Sülfonamid grubundan bir ajan olan sülfame-
zidlerin etkilerini antagonize eder. toksazol (SMX) ile trimetoprimin (TMP) kom-
binasyonundan oluşan bir antibiyotiktir.
Yan Etkiler
Etki Mekanizması ve Farmakolojik
1. Anemi: Glukoz-6-fosfat dehidrojenaz en-
zimi eksikliği olanlarda kullanıldığında hemo- Özellikler
litik anemi yapabilir. Ayrıca tedavinin başlan- TMP ve SMX bakterilerde nükleik asid sen-
gıcından 1-2 hafta sonra doza bağımlı olarak tezi için gerekli olan folik asid yapımını ardışık
reverzibl anemi gelişebilir. Ancak en önemli ve olarak farklı basamakları etkileyerek bozarlar.
nadir görülen anemi, dozdan bağımsız ve idi- SMX dihidropteroat sentetaz enzimini inhibe
osenkrazik olarak gelişen, irreverzibl ve fatal ederek dihidrofolik asid oluşumunu, TMP ise
aplastik anemidir. Tedavi kesildikten sonra da dihidrofolat reduktaz enzimini inhibe ederek
gelişebilir. tetrahidrofolik asid sentezini bozar (Şekil 25.1).
2. Gri bebek sendromu: 75mg/kg/gün ya da Piyasada 1/5 oranında TMP/SMX içeren
üstünde kloramfenikol alan yenidoğanlarda gö- tablet, süspansiyon ve İV ampülleri vardır. Oral
rülen bir sendromdur. Yenidoğanlarda karaciğer alımdan 2-4 saat sonra maksimum serum düze-
ve böbrek fonksiyonları yeterli gelişmediğinden yine ulaşır. Serum yarılanma ömrü 10-12 saat
ilacın glukronide çevrilerek atılımı yetersizdir olduğundan günlük iki eşit dozda verilebilir. Vü-
ve ilaç vücutta birikerek mitokondriyal ribozom cut sıvılarında dağılımı ve beyin omurilik sıvısı-
fonksiyonlarını bozar. Klinikte cilt ve mukoza- na (BOS) geçişi iyidir. Her iki ilaç da karaciğerde
larda gri renk, kusma, hipotermi, şok ve vaskü- metabolize edildikten sonra büyük oranda böb-
ler kollaps görülür. Ölümle sonuçlanabilir. reklerden atılır. Kreatinin klirensi 30 mg/dl altı-
3. Gastrointestinal rahatsızlıklar: Bulantı, na düşmedikçe doz ayarlanması gerekmez.
kusma, ishal, 5-10 günden sonra mikrobiyal fl o-
ra değişmesine bağlı olarak mukozalarda kandi- Etki Spektrumu
diyaz görülebilir.
N. gonorrhoeae ve Moraxella catarrhalis ha-
Doz ve Uygulama Şekli riç çoğu gram-pozitif ve negatif koklara etkilidir.
S. aureus, S. pyogenes, S. pneumoniae, E. coli,
Oral, İV veya topikal olarak kullanılır. Büyük P. mirabilis, şigella ve salmonella türleri, Burk-
çocuk ve erişkinlerde oral doz 50 mg/kg/gün, holderia cepacia, Burklolderia pseudomallei,
parenteral dozu ise 25-50 mg/kg/gün’dür. Top- Yersinia enterocolitica, Stenotrophomonas mal-
lam doz 4 eşit parçaya bölünerek 6 saatte bir tophilia, Serratia marcescens, brusella türleri,
verilir. Toxoplasma gondii, Pneumocystis jirovecii, Isos-
pora belii, Cryptospora ve atipik mikobakterilere
karşı değişen derecelerde etkilidir. Ancak çoğu

*PABA ĺ dihidropteroat sentetaz ĺ Dihidrofolik asid ĺ dihidrofolat reduktaz ĺ

sulfametoksazol trimetoprim
Tetrahidrofolik asid ĺ Pürin ve di÷er öncü maddeler ĺBakteriyel DNA

Şekil 25.1. TMP/SMX etki mekanizması. *PABA: Para Amino Benzoik Asid