Page 14 - Erişkinlerde Toplumda Gelişen Pnömoniler Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu

Türk Toraks Derneği Erişkinlerde Toplumda Gelişen Pnömoniler: Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu

Rhinovirus/Enterovirus, Mycoplasma pneumoniae, Legio- si başlanmalıdır. Biyobelirteçler TGP tanısında, tedaviye
nella pneumophila, Bordetella pertussis gibi pek çok bakteri yanıtın değerlendirilmesinde ve antibiyotiklerin düzen-
ve virüs için nükleik asit amplifikasyon testleri yapılabil- lenmesinde yararlı olabilir. Birçok biyobelirteçle ilgili
mektedir. Virüslere yönelik nükleik asit testleri genellikle çalışmalar yapılmış olmasına karşın en sık kullanılanlar,
üst solunum yolu örnekleri (nazofaringeal sürüntü ya da CRP ve prokalsitonindir. CRP 3 mg/L ve altında ise nor-
aspirat vb) için valide edilmiştir; ancak balgam, endotra- mal kabul edilir, 10 mg/L’in üstünde ise önemli inflamas-
keal aspirat (ETA), bronkoalveolar lavaj (BAL) ve mini- yon varlığını gösterir. Obezite, sigara kullanımı, diyabet,
BAL da uygun örneklerdir. Sonuçlar yorumlanırken pek üremi, hipertansiyon, düşük fiziksel aktivite, oral hormon
çok faktör göz önünde bulundurulmalıdır; replasman tedavisi, uyku bozuklukları, kronik yorgunluk,

Ø Örneklerdeki inhibitör madde varlığı yanlış negatif alkol tüketimi, depresyon ve yaşlılık gibi durumlarda 3-10
sonuçlara neden olabilir. Klinik uyum ile sonuçların mg/L aralığında saptanabilir (48,49).
değerlendirilmesi önemlidir. Çeşitli çalışmalarla serum prokalsitonin ölçümü ile,

Ø Nükleik asit varlığı her zaman aktif enfeksiyon göster- pnömoni ve çoğunlukla viral etkenlere bağlı gelişen akut
gesi değildir. Klinik uyum ile sonuçların değerlendiril- bronşit veya üst solunum yolu enfeksiyonlarının ayırt
mesi önemlidir. edilebileceği gösterilmiştir. Prokalsitonin 0.1 mg/L’nin
altında büyük olasılıkla viral enfeksiyonla uyumlu iken,
Ø Nükleik asit amplifikasyon testleri ile etken/kolonizan 0.25 mg/L’nin üstü değerler yüksek olasılıkla bakteri-
ayrımı yapılamaz. Klinik uyum ile sonuçların değer- yel enfeksiyonla uyumlu olarak bulunmuştur (50-52).
lendirilmesi önemlidir. Bununla birlikte yakın zamanda yapılan bir çalışmada
Ø Moleküler testler ile mikroorganizmanın canlı/ölü TGP nedeni ile yatırılan hastalarda bakteriyel enfeksiyon-
olduğu ayrımı yapılamaz. Klinik uyum ile sonuçların larda prokalsitoninin yüksek olduğu gösterilmiş; ancak,
değerlendirilmesi önemlidir. viral-bakteriyel ayrımında kullanılabilecek bir eşik değer
saptanamamıştır. Klinik çalışmaların sonuçlarındaki fark-
Rutin Laboratuvar İncelemeleri lılıklar nedeniyle, prokalsitoninin, antibiyotik tedavisine

Tam kan sayımı, serum elektrolitleri, karaciğer enzim- başlama kararında kullanılması uygun görülmemektedir.
leri ve böbrek fonksiyon testlerinin pnömoni tanısındaki Buna karşılık antibiyotik tedavisinin sonlandırılmasında
katkıları sınırlıdır. Ancak, hastalığın prognozunun tayi- kullanılabileceği, bu şekilde, herhangi bir olumsuz klinik
ninde, hastaneye yatış kararı verilmesinde, tedavi seçi- sonuca yol açmadan, daha kısa süreli antibiyotik kullanı-
minde ve antibiyotik dozunun belirlenmesinde yararlıdır. mının mümkün olabileceği belirtilmektedir (53).
Solunum sıkıntısıyla başvuran hastalarda nabız oksi-
metresiyle oksijenasyon değerlendirilmelidir. Pnömonili ■ TOPLUMDA GELİŞEN PNÖMONİ
bir hastada siyanoz, ciddi dispne, taşipne, hipotansiyon, TGP Hastalarının Yönetimi
KOAH, bilinç bulanıklığı varsa, kan gazlarına mutlaka
bakılması gerekir. Ağır TGP’li olgularda oksijenasyonun Bir hastaya pnömoni tanısı konulduktan sonra veril-
değerlendirilmesinde üç saatlik bir gecikmenin mortalite- mesi gereken kararlar, hastanın ayaktan ya da hastanede
yi artırdığı bildirilmiştir (47). TGP olgularının tanısında ve hangi antibiyotik(ler)le tedavi edileceğidir. Hastanın
hangi laboratuvar incelemelerin hangi hastalarda yapıl- hastaneye yatırılması gerekliliği temel olarak durumunun
ması gerektiği konusunda yol gösterici olması açısından ve prognozunun ağırlığı ile ilişkilidir. Prognozu belirleme-
Tablo 2 hazırlanmıştır. ye yönelik çeşitli skorlama sistemleri vardır. Bunlar ara-
sında en sık CURB-65 ve PSI (Pneumonia severity index
Biyobelirteçler = Pnömoni ağırlık indeksi) kullanılmaktadır (Tablo 3,

Klinik ve radyolojik bulgular TGP ile uyumlu ise tanı 4). Bu skorlama sistemleri hekime yalnızca hastanın ola-
için C-Reaktif Protein (CRP) veya prokalsitonin gibi sı prognozuna ilişkin fikir vermek ve tedavi seçiminde yol
biyobelirteçlere bakılmaksızın empirik antibiyotik tedavi- göstermek için kullanılmaktadır. Hekim, her hastayı klinik

6