Page 9 - Erişkinlerde Toplumda Gelişen Pnömoniler Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu

Türk Toraks Derneği Erişkinlerde Toplumda Gelişen Pnömoniler: Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu

■ GİRİŞ VE GEREKÇE ğinde, bir yıllık dönemde hastanede gerçekleşen ölüm-
lerin %1.8’inin pnömonilere bağlı oluştuğu ve yine tüm
Toplumda gelişen pnömoniler (TGP), tüm dünyada
hekim başvurularının, tedavi giderlerinin, iş-okul günü pnömonilerin %1.5 kadarının fatal seyrettiği görülmek-
tedir (12). Ülkemizde gerçekleştirilen değişik çalışmalar-
kayıplarının ve ölümlerin önemli bir kısmından sorum- da, pnömoni mortalitesinin, hastalığın ağırlığı ile ilişkili
ludur (1-8). Avrupa’da yıllık insidans %0.5-1.1 olarak olarak %1 ile %60 arasında değiştiği, özellikle hastanede
bildirilmektedir (9). Yaşla birlikte insidans artmakta- tedavi edilen pnömonilerde mortalitenin belirgin yüksek
dır. Finlandiya’da her 1000 kişide yıllık insidans, 16- 59 olduğu (%10.3-60) gösterilmiştir (16).
yaş grubunda 6, 60-74 yaş grubunda 20, 75 ve üstü yaş
grubunda ise 34 olarak bildirilmiştir (10). T.C. Sağlık Ülkemizde gerçekleştirilen ve toplumda gelişen pnö-
Bakanlığı, Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı moni olgularını kapsayan çalışmalara genel olarak bakıl-
Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü ve Başkent Üniversitesi dığında, etiyolojik ajan saptama oranlarının %21-62.8
tarafından son yıllarda gerçekleştirilen Ulusal Hastalık arasında değiştiği görülmektedir (16). Ancak rutin tanı
Yükü ve Maliyet Etkinlik Projesi sonuçlarını açıklayan yöntemlerinin kullanıldığı retrospektif çalışmalar dikkate
ve Aralık 2004’te yayınlanan final rapora göre; hane halkı alındığında, etiyolojik ajan saptama oranlarının ortalama
araştırmasında son iki ay içerisinde hekim tanısı konul- %22- 35.8 civarında seyrettiği görülmektedir (16). Etkeni
muş ilk 20 akut ve kronik hastalık arasında pnömoniler saptama olanağı olsa bile, kültür ve etken tayini çalışmala-
%1.15 sıklık ile 15. sırada yer almıştır (8). Sağlık ocakla- rı belli bir zaman gerektireceği için, hiç olmazsa başlangıç
rına başvuru nedenlerini irdeleyen bir çalışmada, benzer olarak empirik antibiyotik tedavisi gerekmektedir (17,18).
şekilde olguların %2.8’inin alt solunum yolu, %22.9’unun Pnömoni tedavisindeki gecikmenin morbidite ve morta-
da üst solunum yolu enfeksiyonu ile başvurduğu göste- liteyi artırdığı bilinmektedir (19). Empirik tedavi kararı,
rilmiştir (11). Yine T.C. Sağlık Bakanlığı 2004 yılı sağlık etiyolojiye ve ilaç direnci rapor eden epidemiyolojik veri-
istatistikleri gözden geçirildiğinde, tüm hastane yatışları- lere dayanmalıdır.
nın %1.9’unu pnömoni hastalarının oluşturduğu dikkati Pnömonili hastada tanı algoritması, empirik tedavi
çekmektedir (12). Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nde seçenekleri, hasta izlemi ve korunma konularında kıla-
yılda yaklaşık 4 milyon kişide TGP oluştuğu ve bunların vuzların hazırlanması, güncel uygulamada hekimlere
600.000 kadarının hastanede tedavi gerektirdiği tahmin rehberlik etmesi bakımından çok yararlı bir yaklaşımdır.
edilmektedir (13). Tanı tedavi kılavuzlarının yayınlanması sonrasında yapı-

Günümüzde antibiyotiklerin yaygın kullanılmasına ve lan çalışmalar, bu kılavuzların hekimlerin tanı ve tedavi
etkin bağışıklama politikalarına bağlı olarak enfeksiyon konusundaki davranışlarını değiştirdiğini, tedavi başarı-
hastalıklarından ölümler giderek azalmakta iken, TGP sını yükselttiğini, hastanede yatış süresini, tedavi maliyeti
hâlen yüksek morbidite ve mortalite nedenidir. Pnömo- ve mortaliteyi azalttığını ortaya koymuştur (20-24). Bu
ni, İngiltere ve ABD’de ölüm nedenleri arasında 6. sırayı; nedenle bir çok ülkede olduğu gibi (9,15,25-28), ülke-
enfeksiyonlara bağlı ölümler arasında ise 1. sırayı almak- mizde de TGP’lerde doğru tanı ve tedavi yaklaşımlarının
tadır (4,7,14). Ayakta tedavi edilen hastalarda mortalite belirlendiği bir ulusal uzlaşı raporu/rehber hazırlanması
%1-5 iken, hastanede tedavi edilen olgularda ortalama ihtiyacı doğmuştur.
mortalite %12’ye, özellikle yoğun bakım desteği gerekti- Bu gerekçeden yola çıkarak Türk Toraks Derneği
ren hastalarda ise %40’a ulaşmaktadır (14-15). Ülkemizde Solunum Sistemi Enfeksiyonları Çalışma Grubu tarafın-
alt solunum yolu enfeksiyonları, ölüm nedenleri arasın- dan “Pnömoni Tanı ve Tedavi Rehberi” hazırlanmıştır.
da %4.2 ile 5. sırada yer almaktadır (8). Diğer yandan, İlk olarak 1998 yılında yayınlanan, 2002 ve 2009’da gün-
erken ölümler ve sakatlık nedeniyle yaşamdan kaybolan cellenen Pnömoni Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporları (29-
yılların toplamı (DALY: disability adjusted life year) bakı- 31) geçen zaman içinde hekimlerimize ulaştırılmış, birçok
mından, tüm hastalıklar arasında 5. sırada yer almaktadır bilimsel yayında referans alınmış, uygulanabilirliği ve
(8). Sağlık Bakanlığı’nın 2004 yılı istatistikleri incelendi- etkinliği gözlenmiştir.

1