Page 40 - Toksoplazmoz Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu

Toksoplazmoz Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu

Tablo 3. Gebeler için önleme önerileri

Bulaş yolu Öneriler
Et ve diğer besinler • Bütün kesilmiş etler (kümes hayvanlarının etleri hariç) en az 63°C’ye kadar, kıyma et (kümes hayvanlarının etleri
hariç) en az 71°C’ye kadar ve tüm kümes hayvanlarının etleri en az 74°C’ye kadar pişirilmelidir (Bir besin termometre-
si kullanılmalı, renk değişikliği ile karar verilmemelidir).
• Etler -20°C’de en az 48 saat dondurulmalıdır.
• Dondurma ve çözme işlemleri belirli sıcaklıklarda belirli sürede T. gondii doku kistlerini öldürür.
• Enfekte etler tütsülenmiş, kurutulmuş, salamura edilmiş hallerinde hala enfeksiyöz olabilir.
• Çiğ etlerin çıplak elle ellenmesi, gerektiğinde gözle temastan kaçınılmalıdır.
• Çiğ etlerin ellenmesi gerekiyorsa eldiven giyilmeli ve eller sonrasında yıkanmalıdır.
• Çiğ etlerin ellenmesi sonrasında mutfak yüzeyleri ve malzemeleri güzel şekilde yıkanmalıdır.
• Pastörize edilmemiş keçi sütü içilmemelidir.
• Pişmemiş istiridye, midye, deniz tarağı yenmemelidir.
• Hayvanların eldivensiz olarak derilerinin soyulması ve etlerinin işlenmesinden kaçınılmalıdır.
İşlenmemiş su İşlenmemiş su (doğal kaynaklarda direkt akan ve vahşi ve evcil bakılan kedilerin feçesleriyle kontamine olma ihtimali
yüksek olan sular) tüketilmemelidir.
Kedi feçesi ve toprak •Kedi feçesiyle potansiyel olarak enfekte olabilecek toprak ve kedi kumuyla temastan uzak durulmalıdır. Kaçınılmaz
ise mutlaka eldiven giyilerek deriyle direkt teması engellenmeli ve sonrasında sıcak su ve sabunla eller yıkanmalıdır.
•Evcil kediler evde tutulmalıdır. Sokak kedileriyle, kadın gebeyken temas etmemeli ve kediler sahiplenilmemelidir.
•Kedi kumu günlük değiştirilmelidir. T. gondii kedi tarafından bırakıldıktan sonra 1-5 güne kadar enfeksiyöz olmamak-
tadır.
• Kediler kutulanmış ve kurutulmuş ticari olarak üretilmiş mamalarla beslenmelidir, pişmemiş veya az pişmiş etle bes-
lenmemelidir.

mas sonrası, bahçe işleriyle uğraşma ve toprakla temas içeren gebelerde serolojik tarama yapılması primer T. gondii ile enfek-
dış ortam aktiviteleri ve kediyle temas sonrasında ellerin yıkan- te gebelerin %50’ye yakının tespit edilememesine neden ola-
ması konusunda bireyler uyarılmalıdır. Ek olarak, yenmeden caktır (21). Büyük çapta gözlemsel çalışmalar, hem gebelikte
önce meyve ve sebzenin (özellikle toprakla temasla yetişenler) tanı konan kadınların tedavi almasının, hem de postnatal tanı
iyice yıkanması çok önemlidir. Kedi besleyen bireylerin kedi konan bebeklerin tedavi almasının konjenital toksoplazmoz
kumunu her iki günde bir değiştirmeleri gereklidir. Evde bakı- sekellerinin azaltılmasında faydalı oldukları gösterilmiştir (13).
lan kedilerin sadece evde tutulmaları ve kuru mamayla beslen-
meleri önem taşımaktadır. Koruyucu önlemlerin alınması gebe KaynaKlar
bireylerin enfeksiyonu almalarını önleyecek, bu yolla konjeni- 1. Sert UY, Ozgu-Erdinc AS, Gokay S, Engin-Ustun Y. Toxoplasma Screening
tal toksoplazmoz riski de düşecektir. Çocuk hastalara hizmet Results of 84587 Pregnant Women in a Tertiary Referral Center in Turkey.
veren ilk basamak hekimlerin önlemler konusunda hem gebe- Fetal Pediatr Pathol 2019;38(4):307-316. https://doi.org/10.1080/15513
lere hem de ailelere bilgi vermesi koruyucu hekimliğin ilk basa- 815.2019.1587122
mağıdır. İyi pişmemiş etler özellikle gebelerde başta gelen risk 2. Malatyalı E, Yıldız İ, Tileklioğlu E, Ertabaklar H, Ertuğ S. Retrospective
faktörlerindendir. Bu sebeple iyi pişmiş et tüketimi veya iyi piş- Analysis of T.gondii serology results from Adnan Menderes University
miş et tüketiminden kaçınan bireyler için en az -20°C’de don- Faculty of Medicine parasitology laboratory from 2007 to 2017. Tür-
kiye Parazitoloji Derg 2019;43:1-4. https://doi.org/10.4274/tpd.gale-
durulmuş et tüketimi (donmuş ette kistlerin ölmesi nedeniyle) nos.2018.6098
önerilmelidir. İşlenmemiş veya filtre edilmemiş su tüketimiyle 3. Borkakoty B, Biswas D, Jakharia A, Mahanta J. Seroprevalence of Toxo-
bulaş tartışmalıdır (20). plasma gondii among pregnant women in Northeast India. J Assoc Phy-
sicians India 2016;64:24-8
Özellikle konjenital toksoplazmoz riskinin azaltılması konu-
sunda en önemli nokta eğitimdir ve bu dünya genelinde eksik 4. Yıldız Ç, Akkar ÖB, Karakuş S, Cetin A. Congenital toxoplasmosis. Basic
and Clinical Sciences 2015;1:62-9.
kalan bir alandır. Bu konuda bölgesel ve ulusal epidemiyolojik
çalışmaların devamlılığı ve farkındalığın arttırılması yönetimle- 5. Englander M, Young LHY. Ocular toxoplasmosis: Advances in detec-
tion and treatment. Int Ophthalmol Clin 2011;51:13-23. https://doi.
rin birincil görevi olmalıdır. Seronegatif gebe kadınlarda T. gon- org/10.1097/IIO.0b013e31822d663b
dii enfeksiyonunun önlenmesi için CDC ve Dünya Sağlık Örgü- 6. Maršolková K, Timkovič J, Lesková V, Němčanský J, Wiedermannová HJ.
tü tarafından önerilen önlem maddeleri Tablo 3’te verilmiştir. Congenital central toxoplasmic chorioretinitis. Kazuıstika 2018;74:114.
https://doi.org/10.31348/2018/1/6-3-2018
Gebelerin rutin taranması birçok Avrupa ülkesince benimsen-
miş olmakla birlikte, maliyet etkin olmaması nedeniyle Ameri- 7. Peyron F, Wallon M, Kieffer F, Garweg J. Toxoplasmosis. Remington and
Klein’s Infectious Diseases of the Fetus and Newborn Infant 2019;31:949-
ka Birleşik Devletleri’nde tarama yapılmamaktadır. Risk faktör- 1042.
leri bilinen gebelerde veya sadece semptomları mevcut olan

31