Page 42 - Toksoplazmoz Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu

Toksoplazmoz Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu BÖLÜM 7

KEMİK İLİĞİ ve HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE

ALICILARINDA TOKSOPLAZMOZ

Giriş 1. Kullanılan Vericiye Göre HKHN tipi: Allojenik nakiller ve-
rici tipine göre temel olarak ikiye ayrılır; akraba nakiller ve
Toksoplazmoz immün sistemi sağlam olanlarda primer ve kro- akraba dışı nakiller. Akrabadan yapılan nakiller uyumlu ve
nik (latent) enfeksiyon genellikle belirtisiz seyrederken, immün uyumsuz nakiller olarak sınıflanabilir. Bu grupta en tercih
yetmezlikli kişilerde ölümcül olabilmektedir. Toksoplazmoz edilen akraba nakiller tam uyumlu kardeşten yapılan na-
özellikle allojenik hematopoietik kök hücre nakli (HKHN) alıcıla- killerdir. Uyumsuz nakiller ise haploidantik nakiller olarak
rında hayatı tehdit eden parazitik bir enfeksiyondur (1,2).
adlandırılır. Akraba dışı nakiller ise erişkin vericiden yapı-
Bu bölümde, ilk kısımda HKHN konusunda genel terminolojik lan nakiller ve kordon kanı nakilleridir (4).
bilgi verilecek, daha sonraki kısımda T. gondii’nin bu hastalarda 2. Kök Hücre Kaynağına Göre HKHN tipi: Kök hücrenin elde
yaptığı enfeksiyon ve hastalıktan bahsedilecektir.
edilme yerine göre de (kemik iliği, kordon kanı, periferik
Kemik iliği ve HKHN, malign hastalıklarda, primer immün yet- kök hücre) HKHN farklı isimlerle anılır. Nötrofil engrafmanı
mezliklerde, kemik iliği yetmezliği durumlarında ve bazı meta- en hızlı olarak periferik kök hücre, daha sonra kemik iliği ve
bolik hastalıklar gibi birçok hastalıkta uygulanan bir tedavi biçi- en yavaş olarak da kordon kanı kaynaklı kök hücre nakille-
midir. Otolog HKHN’de kök hücre kaynağı hastanın kendisidir ve rinde gerçekleşir (4).
engrafman gerçekleşmeden önce enfeksiyon riski bulunmakla Yapılan nakil biçiminin enfeksiyon sıklığını etkilemesi
birlikte engrafman sonrası ciddi enfeksiyon riski düşüktür. Al- engrafman süresi, GVHD görülme sıklığı, hastanın kendi
lojenik HKHN ise hastanın kendi hematopoietik sisteminin yok kemik iliğinin ortadan kaldırılması işleminin türü (hazırlık
edilerek sağlıklı bir vericinin hematopoietik sisteminin alıcıda rejimi) ile ilişkilidir. Engrafman süresi uzadıkça enfeksiyon
baştan kurulmasıdır (3).
riski artar.
Allojenik HKHN sonrası gelişebilecek ölümcül komplikasyonlar- 3. Üründe yapılan manipülasyona Göre HKHN tipi: Kemik
dan biri olan “Graft versus Host” hastalığının (GVHD) önlenmesi iliği veya periferden toplanan kök hücre içeren ürünler iş-
amacıyla da hem hazırlık rejimi süresinde hem de kök hücre lemden geçirilmeksizin hastaya verilebileceği gibi istenen
infüzyonu sonrasında immünsupresif ilaçlar kullanılmaktadır. etkiye göre bazı işlemlerden geçirilerek şekillendirilebilir.
Hazırlama rejiminde yaratılan miyelosupresyon, ortaya çıkan GVHD gelişimini azaltmak amacıyla T hücre deplesyonu
doku hasarı ve bariyer kaybı, hastaları bu süreç içinde çok ciddi yapılması veya sadece CD34 pozitif seleksiyon yapılması
enfeksiyöz komplikasyonlar açısından riskli duruma getirmek- uygulanan yöntemlerdendir. Ancak bu yöntemler her ne
tedir. Bu miyelosupresyon ve immünsupresyonun ağırlığı ve kadar GVHD görülme sıklığını ve GVHD ilişkili enfeksiyon
de bu süreçten iyileşme süresi ortaya çıkabilecek enfeksiyon- riskini azaltsa da greft reddi, uzamış nötropeni, gecikmiş
lar için belirleyici faktörlerdir. HKHN sürecinde hastalar bakteri, T ve B hücre yapılanmasına neden olarak her çeşit etken
mantar, virüs ve parazitlerden kaynaklanan enfeksiyöz hastalık- türü için enfeksiyon riskinde artışa neden olur (4).
lar için yüksek risk altındadır ve bu enfeksiyonların hepsi bağı-
şıklık sistemi sağlam bireylere göre daha yüksek morbidite ve b. Hazırlık rejiminin ağırlık Derecesi
mortalite riski taşır (3,4).
Hazırlık rejiminin ağırlık derecesi yapılan HKHN tipine, altta ya-
HKHN işlemiNe Bağlı eNfeKsiyoNlar içiN tan hastalığa ve verici tipine göre değişiklik gösterir. Bazı du-
risK faKtörleri rumlarda tam miyeloablasyon yapılırken bazı hastalık grupla-
rında tam miyeloablosyona gidilmez. Hazırlık rejiminin ağırlık
a. HKHN tipi
derecesi yükseldiğinde oluşan mukoza/deri hasarı doğal sa-
Kök hücre kaynağı olarak hastanın kendi kök hücresi kullanılır- vunma bariyerlerini daha fazla bozacağı ve immün yeniden ya-
sa otolog, tek yumurta ikizi kullanılırsa singeneik, bunun dışın- pılanma süresini etkileyeceği için enfeksiyon sıklığını artırır (4).
da bir kaynaktan (kardeş, akraba, akraba dışı) kök hücre elde c. immünsupresyonun ağırlık Derecesi
edilmiş ise allojenik nakil olarak isimlendirilir. Otolog nakillerde
GVHD riski olmaması nedeniyle hastalara ek immünsupresyon HKHN için kullanılan hazırlama rejimi hem miyeloablatif kemo-
uygulanmamaktadır (4). terapötikleri hem de immünsupresif ajanları içerir. Hazırlama re-