Page 70 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

50 Enfeksiyon Hastalıkları

rasyon değerinin yüksekliği dağılım hacmi, in- daha iyi olur. Yani, ilacın lipid çözünürlüğü faz-
füzyon ve eliminasyon hızına bağlıdır. Oral veya la, plazma proteinlerine bağlanması düşük ise o
intramüsküler yolla verilen ilaçlarda tepe kon- ilacın doku penetrasyonu yüksek olacaktır. Bu
santrasyon değerine ulaşması gecikir ve kon- nedenle bazı ilaçlar esterifi ye edilerek lipofi lik
santrasyon değerleri daha düşük seyreder. Bolus özellikleri artırılıp emilimi de artırılmaktadır
infüzyon uygulamaları sonrasında ise hızla tepe (sefuroksim aksetil, sefpodoksim proksetil, sef-
konsantrasyon değerine ulaşır. Bu nedenle ağır ditoren pivoksilsef).
enfeksiyonların tedavisinde bolus infüzyonu uy- Kapiller damarlara ulaşan ilaçlar plazma pro-
gulaması önerilir. Ancak yan etkilerden dolayı teinlerine bağlanır. Plazma proteinlerine bağlan-
bazı ilaçlarda kullanımı uygun değildir. Örneğin mayan serbest kısım difüzyon yolu ile dokulara
vankomisinin hızlı infüzyonu sonucu ‘red man- geçer ve tepe konsantrasyon düzeyine ulaşır.
kırmızı adam’ sendromu görülür. İnfüzyon böl- Plazma proteinlerine yüksek oranda bağlanan

gesinde trombofilebit gelişmesi de görülebilecek antibiyotiklerin C değerleri çok yüksek olma-
maks
diğer yan etkilerdir. yıp, yarılanma ömrü uzundur (seftriakson vb.).
Emilimi en iyi gösteren parametre biyoya- Plazma proteinlerine düşük oranda bağlanan
ralanımdır. Parenteral yolla alınan ilaçlar, oral antibiyotiklerin ise dokulara geçişi daha hızlı
yolla alındığı zaman görülen kayıplar olmadığı olur.
için %100 biyo yaralanıma sahiptirler. Floroki- İlaçların dağılım hacmini etkileyen diğer
nolonlar, tetrasiklin, minosiklin, doksisiklin, tri- önemli bir faktör lipid çözünürlüğüdür. Hidro-

metoprim-sülfametaksazol ve linezolid gibi çok filik ilaçlar (penisilinler, aminoglikozidler, se-
iyi absorbe olan ilaçların oral biyoyararlanımı falosporinler, karbapenemler, monobaktamlar,
oldukça iyidir. glikopepetidler) sınırlı dağılım hacmine sahiptir.
Bazı ilaçların oral alındıktan sonra biyoya- Ökaryot hücrelerin plazma membranlarından
rarlanımı gastrik asiditeden etkilenir. Sefurok- pasif difüzyon ile geçemezler. Hücre içi pato-
sim aksetil, itrakonazol, ketokonazol gibi ilaçlar jenlere karşı etkisizdir ve değişmemiş ilaç olarak
gastrik asiditeye ihtiyaç duyarken, Penisilin G böbreklerden atılır. Lipofilik ilaçlar (makrolidler,

gastrik asidite ile parçalandığından dolayı biyo- florokinolonlar, tetrasiklinler, kloromfenikol, ri-

yaralanımı düşüktür (% 30). Oral kullanım sıra- fampin, linezolid vb.) geniş dağılım hacmine sa-
sında ilaç etkileşimlerine de dikkat edilmelidir. hiptir. Plazma membranından pasif difüzyon ile
Örneğin, sükralfat, anti asid, demir preperatları geçerler. Hücre içi patojenlere karşı etkilidirler
kinolon veya tetrasiklin emilimini bozmaktadır. ve sıklıkla karaciğerde metabolize olurlar.
İlaçların emilimi daha geniş yüzeye sahip Uzun yarılanma ömrü olan ilaçlarda, ilacın
olan intestinal endotelden olur. Bu nedenle mi- yeterli konsantrasyona ulaşmasının beklenile-
denin boşalmasının geciktiği durumlarda (örne- mediği ciddi enfeksiyonlarda antibiyotik teda-
ğin yağlı yiyecek yenmesi gibi) emilim miktarı visinde yükleme yapılarak, gerekli antibiyotik
da azalır. Ayrıca yemeklerle birlikte mide asidi- düzeylerine ulaşılması sağlanmaktadır (teikop-
tesi artıp, bazı ilaçların yıkılmasına neden olur. lanin, tigesiklin, vorikonazol vb.). Yükleme dozu
Dağılım: Emilim sonucu kana geçen ilaç mo- renal veya hepatik yetmezlikten etkilenmemek-
lekülleri kapiller damarlarda interstisiyel sıvıya, tedir.
oradan da hücrelere geçerler. Dağılım enfeksiyon Metabolizma ve Eliminasyon: İlaçların bü-
gelişen dokunun ve ilacın özelliklerine (lipofi lik yük bir kısmı karaciğerde metabolize olduktan
yapı, molekül büyüklüğü, plazma proteinlerine sonra, metabolitleri veya doğrudan kendileri
bağlanması) göre değişiklik gösterir. Dağılım böbrekler ile vücuttan atılır. Az bir kısmı ise ka-
hacmi düşük ilaçların plazma konsantrasyonları raciğerden veya bağırsaklardan atılır. Karaciğer
yüksek olurken (aminoglikozidler), dağılım hac- veya böbrek fonksiyon bozukluğu olan hasta-
mi yüksek olan ilaçların plazma konsantrasyon- larda doz ayarlaması yapılmaz ise serbest ilaç
ları genellikle düşüktür (azitromisin, tigesiklin konsantrasyonu arttığından dolayı yan etkilerde
vb.). Genel olarak lipofilik olan ilaçların geçişi artış görülecektir.