Page 58 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

38 Enfeksiyon Hastalıkları

Elektrolitler Asid-Baz Dengesinin Sağlanması

Enfeksiyon hastalıkları seyrinde, özellikle ağır Metabolik asidoz, sepsiste ve ağır sıtmada gö-
seyreden hastalıklarda elektrolit düzensizlikleri rülebilecek bir komplikasyondur ve olguların %85
gözden geçirilmelidir. Hemodinamik değişiklik- kadarında belirgin laktik asidemi ile birliktedir.

ler, ateş ve enflamatuvar yanıt, böbrekler üze- Metabolik asidozun oluşmasının nedenleri, ane-
rinden elektrolit değişiklikleri yapabilir. Sıtma mi, mikrovasküler dolaşım bozukluğu ve hipo-
seyrinde diabetes insipidus gelişebilir. Bazı en- volemidir. Hipovolemi ise ateş, takipne nedeniyle
feksiyon hastalıklarında antidiyüretik hormo- kayıp, sıvı alımının az olması, kusma ve ishal ne-
nun artması, sodyum kaybı ve sodyumun hücre deniyle oluşabilmektedir. Bu etkilerde, aerop me-
içine geçmesi nedeniyle hiponatremi görülür. tabolizmadan anaerop metabolizmaya bir kayma
Susuzluk hissi çoğunlukla korunduğundan hi- olur ve laktik asid düzeyleri artmaya başlar.
pernatremi beklenen bir bulgu değildir. Bilinci Ağır Plasmodyum falciparum sıtmasında asi-
etkileyen santral sinir sistemi tutulumlarında ya demi (pH<7,35), asidoz (bikarbonat düzeyi <15
da su kaybının sodyum kaybından fazla olduğu mmol/litre) ve laktik asid düzeylerinde artış (>
ishallerde görülebilir. 5 mmol/L) görülebilir. Bu hastalarda serum bi-
Ateşle seyreden enfeksiyon hastalıklarında karbonat düzeyi, laktik asid düzeyi ve kan gazı
hiperventilasyon sonucu oluşan respiratuvar izlemi yapılmalıdır.
alkaloz, hastaların yaklaşık üçte birinde hipo- Ciddi sepsis ve septik şokta, toksik şok send-
potasemiye yol açar. Sıtmada kinin uygulaması, romlarında akut sıkıntılı solunum sendromu
insülin salgısını uyarır ve artmış insülin düzeyi (ARDS) gelişebildiğinden, oksijenasyonun de-
de potasyumun hücre içine geçişini sağlayarak ğerlendirilmesi için kan gazı gerekebilir.
hipopotasemiye neden olur. Leptospirozda id- Peritonitte hipovolemi, dehidratasyon ve me-
rarla sodyum ve potasyum kaybı olur. tabolik asidoz ön plandadır. Bu nedenle odak
Ciddi tropik hastalıkların seyrinde hemoliz kontrolü (cerrahi) ve antibiyotik tedavisi yanın-
ve rabdomiyoliz nedeniyle oluşan hiperpotase- da plazma, albümin, laktatlı Ringer solüsyonu,
mi dikkati çeker. Sıtma ve leptospirozda hipo- %5 dekstroz (sudaki solüsyonu) da uygulanır.
kalsemi, hipomagnezemi ve hipofosfatemi görü- Uygulanacak sıvıların miktarı, kan basıncı, na-
lebilir. Bu düşük düzeylerin, hastalığın seyrinde bız, hematokrit, idrar çıkışı ve santral ven basın-
oluşan nefropatiye bağlı olduğu düşünülmekte- cına göre hesaplanır.
dir. Bu elektrolit ve mineral kayıpları geçici olup
hastalığın kontrol altına alınması ile düzelir.
Çinko ve bakır düzeylerindeki düşüşler hastanın Beslenme ve Diğer Önlemler
hastalığa karşı immün cevabını bozabilir.
Enfeksiyon hastalıkları seyrinde görülen hi- Ağır hastalarda enteral beslenmenin müm-
pokalsemi, genellikle hipoalbuminemiye bağlı kün olduğunca sağlanması gerekir. İntravenöz
olan, göreceli bir düşüklüktür. beslenme, sadece mecbur kalınınca verilmelidir.
Hiperkalsemi ağır sıtması olan hastaların üçte Gastrointestinal kanama, dekübit ülseri ve derin
bir kadarında görülebilir. Kalsiyum artışının ne- ven trombozu için profilaksi verilmelidir. Gast-

deni, kalsiyum konsantrasyonu yüksek olan erit- rointestinal kanama profi laksisinde H reseptör
2
rositlerin patlaması ile kalsiyumun salınmasıdır. antagonistleri ya da proton pompa inhibitörleri
Ayrıca hipovolemi sırasında renal tubüllerden tercih edilmelidir. Dekübit ülseri gelişmesinin
kalsiyum emiliminin artması da, hipovolemiyle engellenmesi için hastaya pozisyon verme, po-
seyreden enfeksiyon hastalıklarındaki hiperkal- zisyon değiştirme, idrar ve dışkı ile temasın en
seminin nedenidir. Tüberküloz, kandidiyaz, no- aza indirilmesi ve beslenmenin sağlanması gere-
kardiyoz, lepra, AIDS, sitomegalovirüs enfeksi- kir. Derin ven trombozu profilaksisinde ise dü-

yonu ve Pneumocystis jiroveci enfeksiyonunda şük doz heparin, düşük molekül ağırlıklı heparin
da hiperkalsemi bildirilmiştir. ya da varis çorabı kullanılır.