Page 55 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

Antimikrobiyal İlaçların Kullanımında Genel Prensipler 35

pati tablosuyla karakterize ve bebeğin ölümüne e. Gebelik: Gebelikte antimikrobiyal uygu-
kadar varabilen olabilen Gray Sendromuna ne- laması, özel dikkat gerektiren bir durumdur.
den olabilir. Gebe organizmada meydana gelen birçok de-
Sulfonamidler gibi albumine bağlanma ora- ğişiklik ve ayrıca fetusun varlığı bizi dikkatli
nı yüksek ilaçlar, bilirubinin albuminden ayrıl- olmaya iten nedenlerdir. Gebelik döneminde
masına, dolayısıyla kanda indirekt bilirubinin anne adayında oluşan değişikliklerden anti-
artmasına bağlı olarak kernikterusa neden ola- mikrobiyal uygulamasını etkileyenler genelde,
bildiklerinden yeni doğanlarda kullanılmamalı- hemodinamik değişmeler ve gebelik dönemin-
dırlar. Tetrasiklinler, afiniteleri nedeniyle kemik de bazı organların antimikrobiyallerin toksik

ve diş dokusuna bağlanıp, bu dokuların gelişi- etkilerine daha duyarlı hale gelmesi şeklinde
minde olumsuz etki gösterdiklerinden sekiz özetlenebilir. Aslında tüm antimikrobiyaller az
yaşın altında kullanılmazlar. Kinolon grubu an- veya çok plasentadan fötusa geçerler. Yapılan
timikrobiyallerin, puberteden önce kullanım- çalışmalar penisilinler, sefalosporinler, eritro-
ları kıkırdak gelişiminde bozukluklara neden misin, klindamisin, spiramisin, fusidik asid,
oldukları gerekçesiyle önerilmez. gibi antimikrobiyallerin, diğerlerine oranla en
c. Böbrek ve karaciğer fonksiyonları: güvenilir ilaçlar olduğunu ortaya koymuştur.
Böbrekler ve karaciğer tüm ilaçlar gibi anti- Tetrasiklinler hem anne, hem de fötus için za-
mikrobiyallerin de vücuttan uzaklaştırıldıkla- rarlı olduklarından gebelerde kesinlikle kulla-
rı başlıca organlardır. Bazı antimikrobiyaller nılmamalıdırlar. Çünkü tetrasiklinler, fetusta
böbreklerle (değişmeden veya değişmiş şekil- diş ve kemik gelişimine olumsuz etkilerinin
de), bazıları karaciğerden, bazıları hem karaci- yanısıra, annede karaciğerde akut yağ nekrozu
ğer hem böbrekler yoluyla atılır. Bu organların ve böbrek bozukluklarına neden olabilmekte-
fonksiyonlarındaki bir bozukluk söz konusu ol- dirler. Ayrıca, kinolonlar, sulfonamidler ve klo-
duğunda doğal olarak antimikrobiyallerin atılı- ramfenikol gebelikte kullanılmaması gereken
mı azalacak, buna bağlı olarak serum düzeyleri antimikrobiyallerdir. Bunların dışında kalan
giderek yükselecek ve toksik doza ulaştığında antimikrobiyaller, gebelerde kullanılmış, gerek
da toksik belirtiler ortaya çıkacaktır. Bu neden- annede, gerek çocukta belirgin zararları görül-
le karaciğer veya böbrek yetmezlikli hastalar- memiş, ancak klinik deneyimlerin yetersiz ol-
da bazı antimikrobiyaller kullanılmamalı veya duğu bu nedenle alternatifl eri bulunmadığında
zorunlu kalındığında dikkatli kullanılmalıdır. ve zorunlu kalındığında kullanılması gereken
Karaciğer fonksiyonlarının izlenmesinde ALT ilaçlardır.
ve AST düzeyleri yol göstericidir. Karaciğer f. Enfeksiyonun yeri: Hastaya ait faktörler
yetmezliklerinde, makrolidler, linkozamidler, içerisinde en önemlilerinden biri de enfeksiyonun
kloramfenikol, rifampisin, tetrasiklin, kulla- yeridir. Hem kullanılacak antimikrobiyalin seçi-
nılmaması gereken antimikrobiyallerdir. Buna minde hem de doz ve uygulama yolunun belir-
karşın böbrek yetmezliklerinde, aminoglikozid- lenmesinde dikkate alınmalıdır. Antimikrobiyal
ler ve tetrasiklinler kullanılmamalı, aztroenam, tedavinin etkili olabilmesi için antimikrobiyal
kinolonlar, sulfonamidler, penisilinler, sefope- ajanın enfeksiyon yerinde, en az etken mikro-
razon dışındaki sefalosporinler ve vankomisin organizma için gerekli olan minimal inhibisyon
dikkatli kullanılmalıdır. Böbrek yetmezliğinin konsantrasyonunda (MİK) bulunması gerekli-
saptanmasında üre ve kreatinin düzeyleri, yet- dir. İn vitro koşullarda bir mikroorganizmaya
mezliğin derecesinin belirlenmesinde ise kre- çok etkili olabilen bir antimikrobiyal enfeksiyon
atinin klirensi çok yararlıdır. Bu tür hastalarda yerinde yeterli konsantrasyona ulaşamıyorsa
hesaplanan kreatinin klirensine göre doz aralık- tedavi başarısız olacaktır. Örneğin, bakteriyel
ları açılarak veya dozlar azaltılarak doz ayarla- menenjitlerde birinci kuşak sefalosporinler ve
ması yapılır. Hem böbrek, hem karaciğer yet- aminoglikozidler beyin-omurilik sıvısına (BOS)
mezliklerinde tetrasiklinlerin kullanılmaması iyi geçemediklerinden ve yeterli BOS düzeyi
gerektiği unutulmamalıdır. Yalnız doksisiklin sağlanamadığından in-vitro olarak etkili bulun-
böbrek yetmezliklerinde kullanılabilir.