Page 467 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

KUDUZ111

Mustafa ERTEK

İnsanlarda bilinen en yüksek fatalite oranına zarfı vardır ve lipit solventlere duyarlıdır. Virüs,
sahip viral enfeksiyondur. Rhabdoviridae aile- 0-4 derecede birkaç gün -70 derecede birkaç yıl
sinden nörotropik bir virüs olan Lyssavirus tara- yaşar. Ultraviyole, formalin, kuvvetli asid ve baz-
fından oluşturulan progresif ensefalomiyelittir. lar virüsü öldürür. Fenol ve thiomersole direnç-
Esas itibarı ile kurt, çakal, tilki, köpek gibi etobur lidir. Enfekte beyin dokusunda uzun süre can-
hayvanlarda görülür. İnsanlara enfekte hayvanın lı kalır. Virüs santral sinir sistemi, salya, beyin
ısırması ile veya virüsle enfekte salyaların mu- omurilik sıvısı, idrar, lenf mayi, göz yaşı, süt ve
koza ile teması sonucu bulaşır. Nadirende olsa nadiren kandan izole edilir. Virüsün en fazla bu-
ısırık veya mukoza teması olmadan enfekte ya- lunduğu yer çene altı tükrük bezleridir.
rasaların yaşadığı mağaralardan ve virüs kültürü
yapılan laboratuvar ortamından aerosol yoluyla Patogenez
da bulaşabilir. Kuduzdan ölen hastalardan yapı-
Virüs sinir snaps yerlerinden retrograd aksop-
lan organ nakillerinden de bulaş bildirilmiştir.
lazmik yolla beyin dokusuna ulaşır, günde 8-10
Epidemiyoloji mikron ilerler bu nedenle kuluçka süresi ısırılan
dokunun sinirden zengin olmasına (el, yüz), baş
Dünyada her yıl 50-55 bin insan kuduzdan boyun bölgesi gibi beyine yakın olmasına, ino-
ölmektedir. Bu olguların 20-25 bini Hindistan’da külümdeki virüsün yoğunluğuna, nikotinik asetil
görülmektedir. 100 den fazla ülkede 3 milyar in- kolin reseptörlerinin çokluğuna ve vahşi hayvan
san kuduz riski altındadır. Asya ve Afrika’da bu- ısırıklarına bağlı olarak değişir. Histopatolojik
lunan ülkelerde olguların %95 den fazlası kuduz olarak bazal ganglionlar, pons, ve kortekste hipe-
köpeğin ısırması sonucu oluşmaktadır. Gelişmiş remi ve demiyelinizasyon, nöron harabiyeti , ak-
ülkelerde köpek kuduzu kontrol altına alındığın- son ve myelin dejenerasyonu vardır. Sinir hücresi
dan bu ülkelerde çakal, kurt gibi vahşi hayvanlar sitoplazmasında çoğalan kuduz virüsleri Sellers

ve yarasalar aracılığı ile bulaş bildirilmektedir. boyası ile eozinofilik boyanan inklüzyon cisimle-
Gelişmekte olan ülkelerde köpeklerin %70 inin rinin oluşumuna neden olur (Negri cisimleri). Bu
aşılanması kuduz kontrolünde ulaşılması gere- inklüzyon cisimleri kuduz için patognomoniktir.
ken orandır ve bu aşılama maliyet etkin bulun- Negri cisimleri lokalizasyon olarak hipokampus-
muştur. taki ammon boynuzu piramidal hücreleri ile be-
yinciğin purkinje hücrelerinde sık görülür. Negri
Etken cisimleri Sellers boyası ile pembe boyanır.

Rhabdovirüs ailesi içinde yer alan RNA virü- Klinik
südür. Virüs, 75-80 nanometre çapında 80-180
nanometre uzunluğunda kurşuna benzer bir Kuluçka süresi ortalama 1-12 haftadır. Baş-

morfolojiye sahiptir. Lipoprotein ihtiva eden bir langıç semptomları nonspesifiktir; ateş, iştah-
447