Page 465 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı
P. 465
KİST HİDATİK HASTALIĞI110
İlyas DÖKMETAŞ
Echinococcus türlerine ait larva şekillerinin kali ortamda pankreatik sıvıların etkisiyle parça-
insan ve hayvanlarda oluşturduğu bildirimi zo- lanır. Onkosfer serbest hale geçerek bağırsak mu-
runlu (C grubu), zoonotik bir hastalıktır. Kist kozasına tutunur. Portal ven yoluyla karaciğere
hidatik veya hidatidosis olarak da isimlendi- gider. Onkosfer burada tutunamazsa akciğerlere
rilmektedir. E. granulosus’ un neden olduğu ve kalbe gider; akciğer kist hidatiğine neden olur,
kistik ekinokokkoz, E. multilokularis’in neden burada da tutunamazsa sistemik dolaşım ile diğer
olduğu alveolar ekinokokkoz ile E. vogeli ve E. organlara (böbrek, dalak, beyin, tiroid, göz.) gide-
oligoarthrus’un neden olduğu polikistik ekino- rek o organlarda hastalığa neden olur. Yerleştiği
kokkoz önemli ölçüde sağlık sorunu ve ekono- organda ekzokist, endokist ve içinde berrak sıvı
mik kayıplara neden olur. olan kist haline dönüşür, organizmada oluşan fi b-
röz kapsülle (perikist) sarılır ve kist hidatiğe sebep
Epidemiyoloji olur. Ekinokokkal kistler sıklıkla karaciğer (% 50-
75) ve akciğere (%10-25) yerleşir.
Hastalık Akdeniz ülkeleri, Güney Amerika,
Akciğer dokusunun süngerimsi yapısı nede-
Orta Asya ve Rusya gibi hayvancılıkla uğraşan niyle kist, akciğerde diğer organlara göre daha
ülkelerde endemik olmak üzere tüm dünyada
büyük boyutlara ulaşıp daha erken belirti ve
görülmektedir. Ülkemizde ise İç Anadolu ve
bulgu verebilir. Primer kist çeperinin yırtılması
Doğu Anadolu bölgelerinde daha sık görülmek- veya başarısız cerrahi operasyon sonucu yavru
tedir. Et oburlar kesin konak, insanlar ve bazı veziküllerin veya skolekslerin dağılması ile se-
memeliler (koyun, keçi, deve, at) E. granulosus konder kistler oluşabilir.
için ara konaklardır. Etken genellikle çocukluk
çağında alınır, hastalık 20-40 yaşları arasında Klinik
daha sık olmak üzere her yaş ve her cinste gö-
E. granulosus, E. multilocularis ve E. vogeli
rülür. Hastalık avcılar, çiftçiler, çobanlar, köpek
etkiledikleri bölgelere ve oluşturdukları bası-
sahibi olanlar, mezbaha ve tabakhane çalışanları
ya bağlı olarak (göz ve beyin tutulumunda kısa
ile veteriner hekimlerde daha sık görülmektedir.
sürede, akciğer ve karaciğer tutulumunda uzun
Bulaş sıklıkla enfekte hayvanların (köpek,
süre sonra) klinik bulgular görülür.
kurt, çakal, tilki) dışkısı ile atılan yumurtalarla
Karaciğer tutulumu; 20-30 yıl içinde yavaş
kontamine olmuş gıdaların pişirilmeden yenil- yavaş büyüyen ve çevreye bası yapmaya baş-
mesi, suyun içilmesi ve solunum yoluyla olmak-
layan kist, sağ hipokondrium bölgesinde ağrı,
tadır.
bulantı, kusma, sarılık gibi belirti ve bulguların
Patogenez ortaya çıkmasına neden olur. Eğer kist biliyer
sistemi veya bir bronşu erezyona uğratırsa, kist
Ekinokokların yumurtaları oral olarak alındı- içeriği lümen içerisine geçebilir, obstrüksiyona
ğında mide asiditesini geçer ve duodenumda al- veya postobstrüktif enfeksiyona neden olabilir.
445
