Page 457 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

TULAREMİ (TAVŞAN ATEŞİ)108

Oğuz KARABAY

Tanım silah olarak kabul edilmektedir. Virülan haldeki
50 kg Francisella tozu, aerosol formda 5 milyon
Tularemi, aerop, hareketsiz, sporsuz, gram-
negatif bir basil olan Francisella tularensis’in nüfuslu bir kente havadan salınırsa 250.000 kişi-
nin etkileneceği ve 19.000 kişinin öleceği tahmin
neden olduğu zoonotik bir hastalıktır. İnsanlara,
edilmektedir.
enfekte bir hayvanın işlenmesi, enfekte hayva-
Hastalık, tüm yaş gruplarında görülmekle
nın vücut sıvılarıyla temas, kontamine su veya
birlikte 30 yaş üstü erkeklerde daha sıktır. Batı
besinlerin yenmesi, içilmesi aerosollerin solun-
ması ya da kene ısırığı ile bulaşır. Kültür işlemi Avrupa ve Amerika’da gözlenen olguların çoğu
sırasında kolayca bulaşmasına rağmen, insandan avcıdır. Oysa Doğru Avrupa ve ülkemizde su
insana bulaşmaz. kaynaklı salgınlar bildirilmiştir. Bakteriyolojik
işlemler esnasında laboratuvar çalışanlarına bu-
Etken laşabilir. Bakteri su, saman veya çamurda hafta-
lar, aylarca canlı kalır. Doğal çimler veya içme
F. tularensis, doğada tavşan, sincap, sıçan gibi suyu F. tularensis’le kontamine olabilir.
100’den fazla hayvanda bulunur. Suda ve nemli Tularemi’nin sıklığı sosyoekonomik koşullar-
ortamlarda haftalarca yaşar. Bakterinin virülan- la ilgilidir. Genel olarak, kırsal bölgelerde daha
sı oldukça yüksektir. Hastalık meydana gelmesi sıktır. Savaşlar sırasında, genel koşulların kötü-
için 10-50 adet bakteri yeterlidir.
leşmesi, hijyenik şartlarının bozulması, kemir-
F. tularensis’in iki ana biyovarı vardır. gen, kene, tavşanlarla temasın artması nedeniyle
 F. tularensis biovar tularensis (tip A) çok sıklığı artar. Örneğin, savaşın hüküm sürdüğü
vürülandır, biyokimyasal özellikleri farklıdır 1999-2000 yıllarında, Kosova’da 327 olguluk bir
(gliserolden asid üretir, sitrülin üreidaz akti-
salgın bildirilmiştir.
vitesi vardır) ve Kuzey Amerika’da yaygındır .
Ülkemizde 1936 (Trakya) yılından beri tula-
 F. tularensis biovar holarctica (tip B)’nın vi-
remi bildirimleri mevcuttur. Ancak, 1988 yılın-
rülansı daha düşüktür, Avrupa ve Asya’da
dan itibaren Bursa ve yöresinden ve son yıllarda
yaygındır.
Trakya, Marmara ve Batı Karadeniz bölgesinden
Epidemiyoloji detaylı bildirimler yapılmıştır. Sonrasında Bolu
Gerede, Çanakkale, Bilecik, Zonguldak, Sam-
Tularemi, kuzey yarım kürenin (30 ve 71’inci sun, Düzce, Gölcük, Sinop, Amasya, Zonguldak,
enlemler arasında) hastalığıdır. Avrupa’da başta Kastamonu, Bartın’da tularemi olguları rapor-
Bulgaristan, Macaristan, Avusturya ve Almanya lanmıştır (Şekil 108.1). 2009 yılından itibaren,
olmak üzere Kuzey Avrupa ülkelerinden bildi- Çorum, Yozgat, Ankara ve çevresinden çok sa-
rimler yapılmaktadır. yıda hasta bildirilmektedir. Üstelik ülkemizden
Etkenin çevre koşullarına dayanıklı olması, yapılan bildirimlerin çoğunluğu su kaynakları-
çoğu insanın hastalığa duyarlı olması, hastalan- nın kontaminasyonuna bağlıdır.
dırıcılık gücünün yüksekliği nedeniyle biyolojik

437