Page 36 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

16 Enfeksiyon Hastalıkları

denilir. Örneğin akut viral hepatitte hem enf- dönemi sonunda belirti verirler. Buna karşılık
lamasyon, hem de hepatosit nekrozu birlikte lepranın kuluçka dönemi 20 yıla kadar uzaya-

vardır. Enflamasyon akut veya kronik süreçte bilmektedir.

olabilir. Akut enflamasyon enfeksiyonların da Ateş enfeksiyon hastalıklarında çok yaygın
içinde bulunduğu doku zararlanmasına kar- bir ortak semptomdur. Ateş tanımı için pek çok
şı vasküler bir yanıttır. Bu vasküler yanıtta sınır değer tanımlanmışsa da en çok kabul edile-
o

plazma elemanlarıyla nötrofiller kapiller dola- ni kulak veya dil altında ölçülen 37,8 C üstünde
şımdan interstisiyel aralığa göçer. Kronik enf- bir değer olmasıdır. Ancak ateş ne tek başına bir
lamasyon hem süre olarak uzamış bir olaydır, enfeksiyon belirtisidir, ne de yokluğu enfeksi-
hem de kapillerler dışına çıkan hücreler mak- yonları reddettirir. Bu nedenle ateş semptomu-
rofajlar, lenfositler, plazma hücreleri ve fi b- na yaklaşım özel bir bilgi ve deneyim gerektirir.

roblastlardır. Akut enflamasyon ya iyileşme ile Ateşe çoğu zaman üşüme, titreme, ürperme his-
olumlu biçimde sona erer ya da apse gelişimi si, bazen de terleme eşlik eder. Bütün bunların
veya kronikleşme gibi olaylarla sürer. İşte bü- klinikte anlamları vardır ve hepsi ayrı ayrı değer-
tün bu olaylara karşı mikroorganizmalar çeşitli lendirilmelidir.
özellikleriyle kendilerini savunmaya çalışırlar, Klinikte akut faz reaktanlarının yükselmesi

fagositlerden kaçıp kurtulmaya bakarlar, fago- de iyi bir enflamasyon göstergesi olarak kullanı-
site edilseler bile fagolizozomlar içinde canlı lırlar. CRP ve ferritin bunların en çok kullanılan-
kalmanın yollarını ararlar, antikorlardan kaçar- ları arasında yer alır.
lar, diğer çeşitli yollarla organizmada varlıkları- Enfeksiyon hastalıklarının organa ya da do-
nı sürdürmeye çalışırlar. kuya özgü enfeksiyonlarında sistemik belirtile-

Enflamasyon sırasında karaciğerden bir dizi rin yanında enfeksiyon alanıyla sınırlı belirtileri
kimyasal madde salgılanır. Bunlara “akut faz de oluşur. Örneğin karaciğere, bir ekstremiteye,
reaktanları” veya “akut faz proteinleri” denir. santral sinir sistemine veya retiküloendoteli-
Bu maddeler enfeksiyonların konak lehine son- yal sisteme ait bulgular gibi. Bunların cilt ya da
lanması için yardımcı oldukları gibi aşırı salgı- görülebilir mukozalarda olanlar hariç hemen
lanması durumunda sepsise kadar giden süreci tamamı tıbbın diğer disiplinlerinin bulgularıyla
başlatırlar. Bunların başlıcaları C-reaktif protein ortaktır.
(CRP), serum amiloid A ve P komponentleri, Bunların hiçbiri enfeksiyon hastalıklarında
kompleman faktörleri, manan bağlayan lektin- etken mikroorganizmanın varlığını ortaya koy-
ler, ferritin gibi moleküllerdir. Transferrin, re- ma kadar kıymetli değildir. Bu da ya doğrudan
tinol, albumin gibi reaktif proteinler ise negatif etkenin kendisini ortaya çıkaran direkt kültür
etkiye sahip olup enfl amasyonu sonlandırma, yöntemlerini, ya da varlığını gösterenin indirekt
kısıtlama görevi üstlenirler. yöntemleri içerir. Kültür yöntemleri çok yüksek
tanısal değere sahiptir. Tek dezavantajı üreyen
Enfeksiyonların Kliniği her mikroorganizmanın o klinik tablodan so-
rumlu olmamasıdır. Bu nedenle, kültürde üreyen
Enfeksiyon hastalıkları geniş bir klinik bul-
gu sergilerler. Ancak yine bu tıp disiplininin mikroorganizmaların yorumunu yapmak önem-
kendinde özgü karakterleri de vardır. Bunların li bir beceri gerektirir. Öte yandan üremenin ol-
başında bu hastalıkların bir kuluçka döneminin maması da başta önceden antibiyotik kullanımı
varlığı gelir. Bu süre kabaca etkenin konağa gi- veya etkenin klasik kültürde üreyemeyen viral
rişinden sonra klinik bulguların hissedilmeye etkenlerden biri olması durumuna bağlı olabilir.
başlanmasına kadar geçen süre olarak tanım- Bu nedenle klasik kültürlerde hangi mikroorga-
lanır. Bu süre birkaç saatten uzun yıllara kadar nizmanın üreyebileceğini bilme klinik mikrobi-
sürebilir. Kendisi konağa yerleşmeden toksin- yoloji pratiği gerektirir.
lerinin alınmasıyla hastalık oluşturan gastroin- İndirekt yöntemler ise etkenin doğrudan
testinal entoksikasyonlar – örneğin stafi lokok- kendisinden çok antikorlarını veya antijenik va-
kal gıda zehirlenmeleri 2-4 saatlik bir kuluçka sıftaki parçalanma ürünlerini ortaya koyan yön-