Page 334 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

314 Enfeksiyon Hastalıkları

ve salmonelloz enfeksiyonları hijyen ve çevresel kasyon olarak görüldüğü gibi çoğu olguda hiç-
sanitasyon önlemlerinin artması nedeni ile azal- bir klinik tablo görülmez. Böbrek veya safra taşı
mıştır. Bizim ülkemizde de artık salmonelloz kli- olan olgularda asemptomatik taşıyıcılık oranı
niği akut gastroenterit şeklinde fastfood yiyecek- yüksektir. Hastaların basil çıkarımı bazen bir yıla
leri ile bulaş ve zaman zaman salgınlar şeklinde kadar devam edebilir.
görülmektedir. Tifoid form denilen enterik ateş c. Enterik ateş sistemik bulgularla görülen
ise yılda 200 olguyu geçmeyecek şekilde rapor tifoid formdur. Salmonella genelde gastrointes-
edilmektedir. tinal yol ile alınır, su epidemileri şeklinde daha
sık görülür. Bağırsaklara ulaşan basil, ince bağır-
Klinik Özellikler saktan makrofajlar tarafından alınarak sistemik
dolaşıma geçer ve retikulo-endotelial organlar-
Salmonelloz kliniğini tifo ve tifo dışı hastalık
tablosu olarak ayırabiliriz. Tifonun özelliği süre- da tutulum yaparak klinik tablo verir. Salmonel-
gen ateş, döküntü ve lökopeni ile sadece insanda la bakterilerinin hastalık yapması alınan bakteri
görülmesidir. Doğada 2500 den fazla Salmonel- sayısı ile direk ilgilidir. Mide asid düzeyi düşük
3-4
la bakteri türü mevcuttur. Salmonelloz kliniği olanlarda 10 bakteri klinik tabloya neden olur-
7-10
Salmonella sendromu olarak tanımlanmakta ve ken hastalık oluşması için 10 bakterinin bu-
etken patojene göre değişmek üzere; a. geçici laşması gerekir. S. cholerasuis ve S. dublin daha
asemptomatik taşıyıcılık (S. anatum), b. ente- sık bakteriyemi ve metatastatik fokal enfeksiyon
rokolitis (S. typhimurium), c. enterik ateş (S. odakları yapar. S. typhi, S. paratyphi A. B. C. ve
typhi ve S. paratyphi A, B, C), bakteriyemi (S. S. cholerasuis enterik ateş şeklinde görülen kli-
chloreasuis) ve d. kronik taşıyıcılık olarak sınıf- nik tablo yaparlar. Enterik ateş denilen tifoid
landırılmaktadır. salmonelloz da inkübasyon süresi 5-21 gün olup
a. Asemtomatik bağırsakta taşıyıcılıkta hasta hastalık klasik olarak dört haftalık dönemde de-
bakteriyi klinik tablo olmadan devamlı etrafa bu- ğerlendirilir. İlk haftada özellikle akşamları git-
laştırır. Özellikle bu insanların gıda sektöründe tikçe yükselen ateş (stadium inkrementi), çem-
çalışması sakıncalıdır. Bundan dolayı portörlük ber tarzında baş ağrısı, karında görülen tache
taraması üç ayda bir yapılır. Kronik taşıyıcılık bir rose denilen döküntüler, relatif bradikardi ve
yıldan daha fazla sürdüğü zaman kabul edilir. kuru öksürük en önemli bulgulardır. İkinci haf-
b. Salmonellozda en sık görülen gastroente- tada ateş remittan olur. Karın ağrısı, sulu ishal
rit formu insanlara hayvansal atık ve ürünlerin hepato-splenomegali sık görülür. Bu dönemde
oral bulaşması ile görülür. İnsanlara bulaş tavuk ince bağırsak mukozası ve Peyer plaklarının tu-
etinden, çiğ yenilen salam, jambon gibi yiyecek- tulumu sonucu gelişen enfl amatuvar sitotoksik
lerden, midye, istiridye gibi deniz ürünlerinden nekroza bağlı olarak kanamalar, perforasyonlar
ve çiğ yenilen yeşil yapraklı sebzelerden sonra görülebilir. Bazı hastalarda karın ağrısı, bezelye
görülmektedir. Enfekte gıdaları aldıktan 6-72 ezmesi şeklinde ishal ve kabızlık izlenir. Üçüncü
saat sonra yüksek ateş, karın ağrısı ve sulu ishal haftadan sonra tedavi edilmeyen olgularda fokal
ile karekterize bir tablo görülür. Toplu besin ze- odaklar şeklinde yerleşimler görülebilir. Özellik-
hirlenmesi veya tek olgular şeklinde de olabilir. le safra kesesi ve böbrek taşı olanlarda kronik ta-
Hastalık spontan olarak kendini 1-3 gün için- şıyıcılık riski daha yüksektir. Salmonella endotel
de sınırlayabilir. Bazende %1-20 oranında bak- hücreleri içerisinde yaşamını sürdürebildiği için
teriyemi yapabilir. Özellikle HIV(+) olgularda ilk haftada tache rose, son haftalarda trombofi le-
bakteriyemi oranı yüksektir. Akut gastroenterit bit şeklinde gözlenebilir. Dördüncü hafta ateşin
tablosunda bağırsakta kolonize olan Salmonella düştüğü ve iyileşmeye başlanılan dönemdir. Akut
bakterilerilerinin %1-5 kısmı, bakteriyemi yapar. hastalık geçirenlerde şistomiyaz, kolelitiyaz veya
Kronik enflamatuvar bağırsak hastalığı, şistomi- nefrolitiyaz gibi hazırlayıcı neden varsa kronik

yaz, HIV (+) ve malnütrisyon gibi durumlarda taşıyıcılık oranı yükselir. Bazen yetersiz ve kısa
bakteriyemi riski daha yüksektir. Bakteriyemi süreli antibiyotik tedaviside kronik taşıyıcılığa
durumunda fokal enfeksiyon odakları kompli- zemin hazırlar. Enterik ateş geçiren hastalarda