Page 333 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

77

TİFO VE DİĞER SALMONELLA

ENFEKSİYONLARI

Fatma SIRMATEL

Tifo sadece insanda görülen uzun süren ateş Epidemiyoloji
ve sistemik bulgularla seyreden Salmonella
Eski çağlarda mortalite ve morbiditesi yüksek
typhi’nin yaptığı bir hastalıktır. Diğer Salmo-
olan tifo günümüzde alt yapı sorunu olan ülkele-
nella enfeksiyonları ise insanlara hayvanlardan rin halen ciddi, yüksek ateş ile seyreden bir has-
bulaşan zoonotik bir hastalık olup daha sık ola- talığıdır. Her yıl güney Asya, sahra altı Afrika,
rak gastroenterit tablosunda görülen bir klinik
tablodur. Güney Amerika gibi ülkelerde daha çok olmak
üzere 25-30 milyon insan enfekte olmakta bun-
Etiyoloji larda enterik ateş tablosu daha sık görülmekte-
dir. Amerika Birleşik Devletleri’nde yılda beş yüz
Salmonella bakterisi 1884 de D. salmon tara- tifo olgusu görülürken, salmonellozun gastroen-
fından S. choleraesuis olarak domuzlardan izole terit formu birkaç milyonu bulabilmektedir.
edilmiş, gram-negatif, sporsuz, hareketli (sadece Salmonelloz halen gelişmiş ülkelerde besin
kanatlılarda hastalık yapan S. gallinarum ve S. zehirlenmeleri olarak kendini sınırlayan akut
pullorum hareketsiz), sporsuz, kapsülsüz ve lak- gastroenterit tablosunda ve bazende salgınlar
toz negatif enterobakter grubundan bir basildir. şeklinde önemli bir halk sağlığı olarak izlen-
2500 den fazla serotipi olmasına rağmen S. ente- mektedir. Tifoid form endemik bölgelere yolcu-
rica ve S. bongori olarak iki büyük gruba ayrılır. luk edenlerde uzun süren ateş olgularında, akla
İnsanda en fazla hastalık yapan S. enterica ise altı gelmesi gereken tablodur. Özellikle Salmonella
subgruba ayrılır. Bunlar aşağıda belirtilmiştir. türlerinin çoğunluğu kanatlı (kuş türleri, ta-
Orijinal subgrup: Kullanılan ismi: vuk, hindi, kaz), evcil (inek, sığır, kedi, köpek,
Subspecies I subspecies enterica kaplumbağa) ve doğada yaşayan hayvanlardan
Subspecies II subspecies salamae (tilki, kirpi) veya bunların yiyecek olarak tüke-
Subspecies IIIa subspecies arizonae tilmesinden enfekte gıdaların özellikle çiğ yeni-
Subspecies IIIb subspecies diarizonae len (maydanoz, lahana, domates, ıspanak gibi)
Subspecies IV subspecies houtanae insanlara bulaşır. Besinlerle bulaşan salmonelloz
Subspecies VI subspecies indica akut gastroenterit şeklinde görülür. Tavukların
bağırsaklarında kolonize olan Salmonella’lar yu-
Bunların tiplendirilmesinde O, H, Vi antijen- murtaya bulaşarak çatlaklardan iç kısmına geçe-
leri ve isimlendirilmesinde bulan veya bulunan bilir ve krema, sos gibi tüketim ürünleri ile in-
yer ismi kullanılır. Salmonella’ların sınıfl an- sanlara bulaşarak epidemilerine neden olabilir.
dırmasında lipopolisakkarid (LPS) yapısındaki Gelişmiş ülkelerde salmonelloz gıdalarla bulaş
somatik O antijeni, protein yapısındaki kirpik olarak kendini sınırlayan gastroenterit şeklinde
antijeni olan H antijeni, kullanılır. Vi antijeni ve görülürken, gelişmekte olan çevre sanitasyonu
buna karşı oluşan antikorlar hastalığın akut saf- yetersiz ülkelerde halen enterik ateş olarak iz-
hasında tanımlayıcı olarak kullanılır. lenmektedir. Ülkemizde eskiden sık görülen tifo

313