Page 279 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

63

DİFTERİ

Hanefi Cem GÜL

Corynebacterium diphtheriae ile oluşan sık- Difteri, C. diphtheriae’nin ekzotoksini ile
lıkla solunum yollarını tutan, cilt ve asempto- oluşan toksik bir hastalıktır. Bakteri kana ka-
matik taşıyıcılık olarak klinik formları bulunan rışmaz, dokulara invaze olmaz ve yayılmaz. C.
bir enfeksiyon hastalığıdır. Çok nadir olarak diphtheriae’nin toksin oluşturabilmesi için bak-
Corynebacterium ulcerans, Corynebacterium terinin toksin kodlayan gen taşıyan (tox +) bir faj
hemolyticum ve Corynebacterium pseudotuber- ile lizojenik halde olması gerekir.
culosis gibi diğer Corynebacterium türleri ile de Toksin lokal olarak yaptığı sitotoksik etkiden
hastalık oluşabilmektedir. dolayı pseudomembranlar ortaya çıkartırken,
sistemik olarak tüm vücuda yayılarak özellikle
Etiyoloji kalp, sinir hücreleri ve böbrekleri etkilerler.

C. diphtheriae, sporsuz, kapsülsüz, hareket- Klinik Özellikler
siz, gram-pozitif bir basildir. Fakültatif anaerop
olmalarına karşın oksijenli ortamda hızlı ürerler Solunum Sistemi Difterisi
ve toksin üretebilmeleri için oksijene ihtiyaç du-
Solunum sistemi difterisi sıklıkla C.
yarlar. Neisser ve metilen mavisi boyaları ile bo-
diphtheriae’nin toksin üreten suşları ile oluş-
yandıklarında bakteri içinde metakromik cisimler
maktadır. Nadiren C. ulcerans, C. hemolyticum
görülebilir. Bunlara Babest-Ernst cisimcikleri de-
ve C. pseudotuberculosis ile de oluşabilmektedir.
nir. Löfler besiyeri spesifik besiyeridir. Bakterinin

İki-beş günlük kısa bir inkübasyon periyodundan
gravis, intermedius, mitis ve belfanti olmak üzere
sonra solunum semptomları başlar. Boğaz ağrısı,
biyotipleri vardır.
kırgınlık, lenfadenopati ve ateş ilk semptomlar-
Epidemiyoloji dandır. Farenks muayenesinde başlangıçta hafi f
eritem gözlenir. Daha sonra gri-beyaz renkte ek-
C. diphtheriae sıklıkla yakın temas ile bulaşır. süda saptanır. Hastaların yaklaşık %30’da toksinin
Bulaş daha çok damlacık enfeksiyonu ile olmak- lokal etkileri sonucu gelişen pseudomembranlar
tadır. Cilt lezyonlarında da temas ile bulaşabil- oluşabilir. Pseudomembranlar tabana sıkıca ya-
mektedir. Hastalığın bilinen tek rezervuarı insan pışıktır, kaldırılmak istendiğinde zor kalkar ve
olmasına karşın C. ulserans’ın inek sütü ile geç- kanamaya meyillidir. Başlangıçta yama tarzında
tiği gösterilmiştir. olan bu membran tonsilofarenjeal, laringeal ve
Hastalık daha çok soğuk mevsimlerde kalaba- trekeabronşiyal bölgelere yayılabilir.
lık ortamlarda bulunan kişilerde görülmektedir. Özellikle membranın tonsilofarenjeal bölge-
Difterinin yayılmasında asemptomatik taşı- ye yayılması ile birlikte servikal lenfadenit gelişe-
yıcılık oldukça önemli yer tutmaktadır. Hasta- bilir ve boyunda ileri derecede şişliğe neden ola-
lıktan korunmak için aşılanmak veya hastalığı bilir. Bu durum boğa boynu (bull neck) olarak
geçirmek taşıyıcılığı önlemez. adlandırılır.

259