Page 276 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

62 KABAKULAK

Başak DOKUZOĞUZ

Kabakulak (parotitis epidemica) tükürük bez- şır. Bu hızlı büyüme sırasında şiddetli ağrı eşlik
lerinin iltihaplı olmayan ağrılı şişliği ile kendini eder. Kulak memesi dışa ve yukarı doğru itilir.
gösteren sistemik seyirli akut bir viral enfeksi- Hafif büyümede bile hastanın arkasından bakın-

yondur. ca bu durum görülür. Olguların dörtte birinde
hastalık sadece tek tarafı tutar. Bu olgularda di-
Etken ğer tükürük bezleri de tutulur. Stenon kanalının
ağzında eritem ve ödem görülür. Hastalar çiğ-
Kabakulak virüsü paramiksovirüs ailesinde
neme ve konuşmada güçlük çeker, özellikle ekşi
yer alır. Zarflı bir virüsdür. Tek sarmallı RNA

gıdalar ağrıya neden olur. Trismus gelişebilir.
içerir. Doğal konağı sadece insandır. Ancak o
birçok memeli hücresi ve embriyonlu yumurta Hastalığın ilk 3 gününde 40 C ye kadar yükselen
ateş görülür. Parotis en büyük düzeye ulaştıktan
deneysel olarak enfekte edilebilmektedir. Virüs
o
o
canlılığını 4 C de günlerce, -65 C de aylar yıllar- sonra ateş, ağrı ve parotiste palpasyonla hassasi-
yet hızla geriler. Bir hafta içinde parotis normal
ca koruyabilmektedir.
boyutuna döner.
Epidemiyoloji Tükürük bezleri dışında en sık tutulan santral
sinir sistemidir. Menenjit genellikle tükürük bezi
Kabakulak, tüm dünyada endemik olarak gö- tutulumundan 4 gün kadar sonra ortaya çıkar
rülen bir hastalıktır. Hastalığa her iki cins de eşit
ama 1 hafta kadar önce veya 2 hafta kadar sonra
duyarlılıktadır. Her yaşta görülebilmekle birlik-
da gelişebilir. Erkeklerde 3 kat fazla görülmek-
te sıklıkla okul çağı çocuklarını etkilemektedir. tedir. Parotitle birlikte gelişen menenjitin bahar
Anneden geçen antikorlar nedeniyle kabakulak aylarında, parotit olmadan gelişen menenjitin
1 yaşından küçüklerde pek görülmez.
yaz aylarında sık görüldüğü bildirilmiştir. Has-
Klinik Özellikler talarda tipik olarak baş ağrısı, bulantı, kusma,
ateş, ense sertliği vardır. BOS incelemesinde
3
Kabakulak kendini sınırlayan bir hastalık olup 10-2000/mm hücre bulunur. Genellikle lenfosit
olguların üçte biri hastalığı subklinik geçirmek- hakimiyeti olmakla birlikte %20-25 olguda po-
tedir. Hastalığın en sık görülen formu tükürük limorfonükleer hücreler hakim bulunabilir. Bu
bezlerinin iltahaplı olmayan ağrılı şişliğidir. Ku- nedenle bakteriyel menenjitle karışabilir. BOS

luçka süresi 2-4 hafta kadar olup ortalama 16-18 protein düzeyi normal veya hafif artmıştır. An-
gündür. Hastalık hafif ateş, halsizlik, iştahsızlık, cak artış 70mg/dl geçmez. Diğer viral menenjit-

baş ağrısı gibi özgün olmayan prodrom semp- lerden farklı olarak %30 olguda BOS glukoz dü-
tomları ile başlar. Bir gün içinde tek tarafl ı pa- zeyi düşük bulunabilir. Bu durumda tüberküloz
rotis lojunda hassasiyet ve kulak ağrısı ortaya menenjit ile karışabilir. Bulguların düzelmesi 5
çıkar. Kısa sürede parotis bezi görülebir şekilde haftayı bulur, daha da uzun sürebilir. Kabakulak
büyür ve 2-3 gün içinde en büyük boyuta ula- menenjitinin bening seyirli olmasına karşın en-

256