Page 138 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

29 SİSTEMİK ANTİFUNGAL İLAÇLAR

Ogün SEZER

Sistemik Antifungal İlaçlar sına, sitoplazmik içeriğin (elektrolitler, karbon-
hidratlar ve metabolitler) hücre dışına sızmasına
Mantar enfeksiyonlarının sistemik tedavisin- ve buna bağlı olarak hücre ölümüne neden olur.
de kullanılabilecek sınırlı sayıda antifungal ilaç AmB mantarın hücre zarında bulunan er-
vardır. Ağır yan etki, dar antifungal spektrum, gosterole, konağın hücre zarında yer alan koles-

kötü doku penetrasyonu ve direnç gelişimi bir- terolden daha fazla afinite gösterir. Ergosterole
çok antifungal ilacın kullanımını sınırlandıran bağlanma antifungal aktiviteden, kolesterole
önemli sorunlardır. Son yıllarda gelecek için bağlanma ise toksik etkilerden sorumludur. Tüm
umut veren yeni antifungal ilaçlar geliştirilmekte AmB formları sistemik mantar enfeksiyonlarının
ve klinik çalışmalarda denenmektedir. tedavisinde damar içi yoldan uygulanır ve tera-
Klinik kullanımda olan sistemik antifungal pötik dozlarda fungisidaldir. AmB’nin dokulara
ilaçların etki mekanizmaları Tablo 29.1’de, siste- dağılımı iyi olmasına karşın, BOS’a geçişi yeterli
mik olarak kullanılan antifungal ilaçların in vitro düzeyde değildir. AmB geniş etki spektrumu ne-
etki spektrumu ve sık görülen fungal etkenlere deniyle koksidioidomikoz, blastomikoz, histop-
karşı karşılaştırmalı aktiviteleri de Tablo 29.2’de lazmoz, sporotrikoz, kriptokokkoz, aspergilloz,
gösterilmiştir. mukormikoz ve kandidiyaz gibi birçok sistemik
mikozun tedavisinde kullanılabilir.
AmB ile tedavi sırasında çeşitli yan etkiler
Poliyenler görülebilir. İnfüzyona bağlı olarak gelişen ateş,
titreme, hipotansiyon ve dispne gibi akut yan et-
kiler, ilaçla birlikte ya da ilaç verilmeden kısa bir
Amfoterisin B süre önce alınan hidrokortizon ve asetamino-

Bu grupta sistemik mantar enfeksiyonlarının fenle önlenebilir. İlacın en önemli yan etkisi re-
tedavisinde amfoterisin B (AmB) ve lipid for- nal toksisitedir. AmB tedavisi sırasında mutlaka
mülasyonu kullanılır. Fungisidal etkisini mantar azotemi görülür; bu nedenle serum kreatinin ve
hücre membranında bulunan başlıca sterol olan iyon düzeyleri iyi izlenmelidir. Bazı nefrotoksik
ergosterole bağlanarak gösterir. İlaç ergoste- etkiler geriye dönebilse de, glomerüler ve renal
role bağlana rak, hücre zarının ozmotik bütün- tubuler fonksiyonlarda kalıcı fonksiyon bozuk-
lüğünün bozulmasına, geçirgen liğinin artma- lukları da görülebilir. Amfoterisin B lipit formü-

Tablo 29.1. Fungal enfeksiyonlara etki eden ilaçların etki mekanizmaları.
Azoller Poliyenler Alilaminler Flusitozin Ekinokandinler Griseofulvin
Nükleik asit sentezini Mantar hücre Mikrotübül
Membran permeabilitesini değiştirir inhibe eder duvarındaki glukan fonksiyonunu bozar
sentezini inhibe eder

118