Page 115 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

21

GLİKOPEPTİDLER

Ömer Faruk KÖKOĞLU

Glikopeptid grubu antibiyotiklerin günü- vankomisin kullanımı etkili olmuştur. Günü-
müzde ülkemizde klinik kullanımda olan iki müzde çok sayıda farklı glikopeptid direnç ope-
üyesi vankomisin ve teikoplanin olup, dirençli ronları tanımlanmışsa da (VanA, B, C, D, E, F, G,
gram-pozitif mikroorganizmaların yaptığı en- L, M) en önemlileri VanA ve VanB tipi dirençtir.
feksiyonların tedavisinde kullanılmaktadırlar. En yaygın olan VanA tipi dirence sahip bakte-
riler hem vankomisine (MİK>64 mg/L) hem de
Etki Mekanizması teikoplanine (MİK >16 mg/L) yüksek derecede
direnç gösterir. VanA tipi dirençten VanA geni
Bakteri hücre duvar sentezini glikopeptid po-
limerizasyonunu bloke ederek inhibe ederler. sorumlu olup traspozon üzerind taşınıp plaz-
midler aracılığıyla bakteriler arasında kolayca
Bunu bakteri hücre duvarının temel yapı taşları
yayılabilir. VanB tipi dirençte ise vankomisine
olan peptidoglikanın öncüleri D-ALA-D-ALA
direnç (MİK>4-1024 md/L) mevcut olup bu
terminallerine sıkıca bağlanarak, böylece trans-
bakteriler teikoplanine duyarlıdırlar.
glukozilasyon reaksiyonu ve peptidoglikan oluşu-
munu önleyerek başarırlar. Çoğalmakta olan bak- Farmakodinamik Özellikler
teriler üzerine bakterisidal etki gösterirler. Büyük
moleküller oldukları için gram-negatif bakteri- Yavaş öldüren bir ajandır. Zamana bağlı öl-
lerin lipid membranlarından geçemediklerinden dürür, kısa süreli post antibiyotik etki gösterir
bu mikroorganizmalara karşı etkinlikleri yoktur. (ortalama 2 saat). Aminoglikozidlerle invitro si-
nerjistik etki gösterir.
Direnç Mekanizması
Etki Spektrumu
Glikopeptid dirençli stafi lokok ve enterokok-
lar genellikle tüm antibiyotiklere dirençli olduk- Glikopeptidler gram-pozitif mikroorganiz-
ları için büyük önem taşımaktadırlar. Yüksek malara karşı oldukça geniş bir spektrumda etki-
düzey direnç peptidoglikan öncül molekülünün lidirler. Stafi lokoklar (S. aureus, S. epidermidis,
D-ala-D-ala distal ucunun yapısının D-laktat S. saprophyticus, S. haemolyticus, S. hominis, S.
veya D-serin olarak değişmesi ve buna bağlı warneri), Enterococcus faecalis ve daha az oran-
olarak bu bölgeye vankomisinin bağlanma afi ni- da Enterococcus faecium’a karşı etkili olsa da du-
tesinin azalmasından kaynaklanmaktadır. Van- yarlı suşlara dahi bakterisidal etki göstermez bu
komisin dirençli enterokoklar (VRE) ilk olarak nedenle aminoglikozidlerle kombine şekilde kul-
1980’li yıllarda ortaya çıkmış ve hızla tüm dün- lanılırlar. Streptococcus pneumoniae and Strepto-
yaya yayılmıştır. Bu direncin ortaya çıkmasın- coccus pyogenes are başta olmak üzere Streptococ-
da glikopeptidlerin hayvan yemlerine katılarak cus agalactiae, grup C ve grup G streptokoklar,
kullanılması ve insanlarda pseudomembranöz Streptococcus gallolyticus (bovis), Streptococcus
enterokolit tedavisi için yaygın bir biçimde oral mutans glikopeptidlere duyarlıdır. Listeria mo-

95