Page 110 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

19 MAKROLİD VE KETOLİDLER

Gülden ERSÖZ

İçerdikleri lakton halkasına göre sınıfl andırı- bu yerine methoksi grubu yer alması nedeniyle
lan makrolidlerden 14 üyeli eritromisin 1950’li daha stabil bir yapıya sahip olur ve etkinliği artar.
yılların başında klinik kullanıma girmiştir. Peni-
silin allerjisi olan hastalarda üst solunum yolu
enfeksiyonlarında ve endokardit profi laksisinde Etki Mekanizması
önemli bir alternatif olmasına karşın kısa yarı-
lanma süresi, ciddi gastrointestinal yan etkileri Genelde bakteriyostatik özellikte olan mak-
nedeniyle tedavi uyumsuzluklarına neden ol- rolidler bakteri ribozomu 50S subünitine bağla-
muştur. Mide düşük pH’sı eritromisinin yapısını narak peptidil transferazı inhibe eder ve protein
bozar, hemiketal ve spiroketal forma geçmesine sentezini bozar. Yüksek konsantrasyona erişebil-
neden olur. Özellikle hemiketal form gasrik yan diği durumlarda bakteriyosidal etkinlik gösterebi-
etkilerden sorumlu kompanentidir. 1990’larda lirler. Lipofilik özellikte olan makrolidlerden kla-

kullanıma giren 14 üyeli semisentetik makrolid ritromisinin seruma göre doku konsantrasyonu
klaritromisin ve 15 üyeli azitromisin hem daha 2-20 kat, azitromisinin ise 10-100 kat daha fazla-
iyi tolere edilebilme hem de solunum yolu en- dır. Alveolar makrofajlarda klaritromisin 400 kat,
feksiyonlarının yanı sıra farklı endikasyonlarda azitromisin 800 kat daha yüksek konsantrasyon-
da kullanılabilme avantajlarına sahip makrolid- lara erişebilir. Azitromisin pik seviyeye 48 saatte
lerdir. Oral biyo-yararlanımı yüksek olan kla- ulaşır ve günlerce etkinliği devam eder. Tek doz
ritromisinin hızlı salınımlı ve yavaş salınımlı uygulamasını takiben post-antibiyotik etkiye sa-
tabletleri mevcuttur. Azitromisinin de uzun ya- hiptirler. Klaritromisinin yavaş salınımlı tabletleri
rılanma ömrü ve yüksek doku konsantrasyonla- ve azitromisin gün içinde tek doz kullanılabilir.
rına ulaşabilme özellikleri vardır. Telitromisinin ribozomun 50S alt birimi için
Diğer makrolidler Tablo 19.1’de verilmiştir. afinitesi, eritromisine göre 10 kat daha yüksek-

Klinik kullanım açısından önemli olması ne- tir. Telitromisin domain V ve II ile etkileşime gi-
deniyle bu yazıda eritromisin, klaritromisin ve rer ve 23S ribozomal RNA düzeyinde ribozom
azitromisin ile ilgili bilgiler yer alacaktır. translasyonunu engelleyerek MLSB direnci olsa
On-dört üyeli makrolidlere benzer yapıda bile 50S bakteriyel alt birimde 20 kattan fazla afi -
olan ketolidlerin ilk üyesi telitromisindir. Yapı- nite gösterir. 50S ve 30S ribozomal alt birimlerin
sında yer alan L-cladinose şekeri yerine 3-keto oluşumunu da bloke edebilmektedir.
grubu içermesi ve 6. pozisyonda hidroksi gru-

Tablo 19.1. Makrolid sınıfı antibiyotikler. Direnç Gelişimi
14 Üyeli Eritromisin, Roksitromisin, Klaritromisin,
Diritromisin, Fluritromisin
15 Üyeli Azitromisin En sık 23S ribozomal RNA’nın metilasyon
16 Üyeli Spiramisin, Josamisin, Midekamisin, veya mutasyonu ile antibiyotiğin ribozomada
Rokitamisin, Miyokamisin hedef noktasının değişmesi (Makrolid-Linko-

90