Page 107 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

18

AMİNOGLİKOZİDLER

Emine PARLAK, Mehmet PARLAK

Streptomisin, gentamisin, tobramisin, ami- Adenilasyon veya fosforilasyonla inaktive edilir-
kasin, netilmisin, isepamisin, viomisin, arbe- ler. Böbreklerden glomerüler fi ltrasyonla atılırlar.
kasin, spektinomisin, neomisin, paromomisin, İdrarda kandan 100 kez daha yoğun bulunurlar. İç
kanamisin, sisomisin ve dibekasin bu grubun kulak peri ve endolenfinde ve böbrek korteksinde

antibiyotikleridir. 1940’lı yıllarda kullanıma gir- birikirler. Yaşlı, yeni doğan ve böbrek yetmezliği
melerine rağmen düşük direnç oranları ve di- olanlarda yarılanma ömürleri uzar.
rençli mikroorganizmalardaki tedavi kısıtlılığı Hücre duvarını aşabilmesi oksijen gerektiren
nedeniyle hala kullanılan antibiyotiklerdir. Ami- aktif bir olaydır. Anaerop bakteriler transport
noglikozidlerin kimyasal yapıları merkezi ami- sisteminden yoksun olduklarından aminogliko-
nosiklitol halkasına aminoşekerlerin glukozid zidlere dirençlidir. Asidik ortamda (düşük pH),
bağlarıyla bağlanması sonucu oluşur. yoğun osmolar ortamda ve anaerop ortamda ila-
cın etkisi azalır (Örn: apselerde ve idrarın asidik
Etki Mekanizması ve Farmakolojik hiperosmolar olması halinde).
Özellikleri
Etki Spektrumu
Protein sentez inhibitörleridir. Bakteri ribo-
zomlarının 30S alt birimine irrevesibl bağlana- Aminoglikozidler, dar spektrumlu antibi-
rak kodonda değişikliğe yol açar ve mRNA’nın yotiklerdendir. Pseudomonas’lar başta olmak
uygun bağlanmasını önlerler. Böylece mRNA’nın üzere, Acinetobacter spp. ve Enterobacteriaceae
taşıdığı mesajın yanlış okunmasına neden olurlar. türleri (E. coli, Klebsiella, Proteus, Enterobacter,
Streptomisin bakteri ribozomlarının sadece 30S Shigella, Salmonella ve Serratia türleri) gibi ae-
alt birimine bağlanarak protein sentezini inhibe rop ve fakültatif gram-negatif basiller, Brucella
eder. Diğer aminoglikozidler ribozomların 50S alt spp. Francisella tularensis, Yersinia pestis, Neis-
birimlerinede bağlanarak etkilerini gerçekleşti- seria spp. ve Haemophilus infl uenzae’e etkilidir.
rebilirler. Protein sentezi inhibitörü diğer ilaçlar Streptomisin, Yersinia pestis enfeksiyonlarında
(örn: kloramfenikol, tetrasiklin) bakteriyostatik ilk seçenekdir. Francisella tularensis’e strepto-
olmasına rağmen aminoglikozidler bakterisid misin ve gentamisin etkilidir. Stenotrophomonas
özelliktedir. Aminoglikozidler, fl orokinolonlar maltophilia, Burkholderia cepacia, Bacteroides
gibi konsantrasyona bağımlı aktivite gösterirler. spp., Clostridium spp. ve diğer anaerop bakteri-
Aminoglikozidler, idrarla aktif olarak atılan en az lere etkisizdirler. Gram-pozitif bakteriler üzerine
lipofilik olan antibiyotiklerdendir. Parenteral yol- etkinlikleri zayıftır. Gram-pozitif bakterilerden

la emilirler. Sindirim yolundan emilmezler. Plev- MRSA isolatları dirençli iken MSSA suşları du-
ra, sinovya sıvısına geçişi yeterlidir. Kan-beyin, yarlıdır. Listeria ve diğer gram-pozitif basillerin
kan-beyin-omurilik, kan-göz engellerini yeter- çoğu dirençlidir. Streptococcus pneumoniae’nın
li oranda aşamazlar. Yağ dokusuna geçemezler. da dahil olduğu tüm streptokoklara etkisiz-
Streptomisin dışındakiler safraya iyi geçemezler. dir. Streptomisin Mycobacterium tuberculosis’e

87