Page 104 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

17 FLOROKİNOLONLAR

Murat DİZBAY

Kinolon grubu antibiyotikler potent bakteri- florokinolonlar dört grupta sınıfl andırılmakta-

sidal, geniş spektrumlu aktiviteye sahip sentetik dır (Tablo 17.1).
antibiyotiklerdir. Bu nedenle günümüzde üri- Florokinolonlarda sınıf yükseldikçe gram-
ner sistem, gastrointestinal, solunum yolu, deri pozitif etkinlik artarken gram-negatif etkinlik
ve yumuşak doku enfeksiyonları ile cinsel yolla azalmaktadır. Ayrıca 4. kuşak kinolonlardan ga-
bulaşan hastalıkların tedavisinde yaygın olarak tifloksasin ve moksifloksasinde nalidiksik asid

kullanılmaktadırlar. çekirdeğinin 8. pozisyonuna metoksi grup ek-
Günümüzde kullanılan kinolon grubu antibi- lenmesiyle elde edilen antianaerop etkinlik de
yotikler ilk kez 1962’de antimalaryal bir ilaç olan bulunmaktadır.
klorokinden türetilen nalidiksik asidin çeşitli

kimyasal modifikasyonlarla elde edilmiş türev- Etki Mekanizması
leridir. Bazı gram-negatif bakterilere etkili olan
nalidiksik asidin kullanımı proteinlere yüksek
Kinolonlar hücre duvarındaki porinlerden
oranda bağlanması (%90), kısa yarı ömrü (1.5
penetre olarak hızla DNA’nın replikasyonu-
saat) ve hızlı direnç gelişimi nedeniyle kısıtlan-
nu ve transkripsiyonunu inhibe ederek DNA
mıştır. Nalidiksik asid çekirdeğindeki kimyasal
sentezini bozarlar ve sonuçta hücre ölümüne

modifikasyonlarla geliştirilen fl orokinolonlar ise neden olurlar. Bakterilerde 4 tip topoizomeraz
daha geniş bir etki spektrumuna sahip olmaları enzimi bulunmaktadır. Topoizomeraz II (DNA
ve yan etkilerinin daha az oluşu nedeniyle yay- Giraz) enzimi GyrA ve GyrB olarak bilinen iki
gın kullanım alanı bulmuşlardır. Günümüzde monomerden oluşmaktadır. Topoizomeraz IV
ise parC ve pare genleri tarafından kodlanan
Tablo 17.1. Florokinolonların sınıflandırılması. iki altünite sahiptir. Bu iki enzim kinolonların
Birinci kuşak Nalidiksik asid

Pipedimik asid bakterilerdeki hedefleridir. Genel kural olarak
İkinci kuşak Siprofloksasin* gram-negatif bakterilerde hedef DNA giraz en-
Enoksasin zimi iken, gram-pozitif bakterilerdeki hedef to-
Lomefloksasin
Ofloksasin* poizomeraz IV enzimidir.
Norfloksasin
Pefloksasin
Üçüncü kuşak Grepa floksasin Direnç Gelişimi
Levofloksasin*
Sparfloksasin Florokinolonların aşırı kullanımına bağlı or-
Temafloksasin
Tosufloksasin taya çıkan direnç sonucu sorunu giderek art-
Dördüncü kuşak Gatifloksasin maktadır. Kinolon direncinden çeşitli mekaniz-
Gemifloksasin* malar sorumludur. Başlıca direnç mekanizması
Moksifloksasin*
Trovafloksasin hedef bölgedeki mutasyonlarla ortaya çıkan de-

*Ülkemizde klinik kullanımda. ğişikliklerdir. Gram-negatiflerde sıklıkla DNA
84