Page 38 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

lır. 0°C’nin (sıfır) altındaki sıcaklıklara maruz kalan aşılarda çalkalama testi aşı hakkın-
da fikir verse de testin sonuçları kullanıcılara bağlı olacağından test sonucu negatif
bulunsa bile aşı hakkındaki tereddüt ortadan kalkmamaktadır. (+) 8°C’nin üstündeki
sıcaklıklarda ise aşıların etkinliğini kaybetmesi ısının kümülatif etkisine bağlıdır. (+)
8°C’nin üzerindeki sıcaklıklara maruziyette flakonun üzerinde VVM (Vaccine Vial Mo-
nitor, Aşı Flakon İzlemcisi) kartı olan aşılar (Oral Polio aşısı gibi) değerlendirilirken VVM
göstergesinin durumuna göre karar verilmelidir. Vaccine Vial Monitor kartı olmayan
aşılarda ise tek seferde (+) 25°C’ye kadar olan sıcaklık maruziyetlerinde aşılar birkaç
güne kadar etkinliğini korurken, birçok kez yüksek sıcaklığa maruz kaldıklarında (+)
25°C’nin altındaki sıcaklıklarda bile aşılar etkinliğini kaybedebilmektedir. Bu nedenle
(+) 8°C’nin üzerindeki soğuk zincir kırılmalarında aşılar hemen imha edilmemeli, ma-
ruziyet sıcaklıkları ve süreleri gibi faktörler dikkate alınarak karar verilmelidir.
Aşı dolaplarında en az bir adet güvenilir termometre olmalıdır. Termometrelerin
sürekli sıcaklık kaydeden ve belirlenen aralığın dışına çıktığında uyarı veren, DSÖ ön
yeterlilik listesinde yer alan veya güvenilirliği akredite kurumlar tarafından kanıtlanmış
modeller tercih edilmelidir. Ülkemizde ücretsiz aşı uygulanan tüm merkezlerde Sağlık
Bakanlığı tarafından ücretsiz kurulmuş 7/24 sıcaklığı takip eden cihazlar bulunmakta-
dır. Ülke genelinde soğuk zincire tabi aşı ve antiserumların merkezden en uç noktaya
kadar saklandıkları depo ve dolap, nakledildikleri araç ve nakil kabında sıcaklık, stok,
miad ve uygulama bilgisi takibini kesintisiz bir şekilde yapan ve bunları gerçek zamanlı
raporlayabilen, kırılmalarda kullanıcıyı uyaran Aşı Takip Sistemi (ATS) kullanılmaktadır.
Ülkemizde ulusal aşı takviminde yer alan aşılar Genişletilmiş Bağışıklama Programı
kapsamında T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından tedarik edilmekte olup ücretsiz olarak
sağlık kuruluşlarına (özel sağlık kuruluşları dahil) dağıtılmaktadır. Aşı dağıtımı belli ku-
rallar çerçevesinde gerçekleştirilir. Aşılar T.C. Sağlık Bakanlığı Merkez Aşı Deposundan
il depolarına ve il depolarından da aşı uygulama merkezlerine özel olarak hazırlanmış
aşı nakil araçları ile dağıtılmaktadır. Aşı transferinde kullanılan yöntemler DSÖ tara-
fından belirlenmiş olup bu yöntemlerin dışına asla çıkılmamalıdır. Transfer esnasında
mutlaka özel olarak hazırlanan aşı nakil araçları veya uygun olarak hazırlanan aşı nakil
kapları kullanılmalıdır.

17