Page 34 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Bu incelemeler bir yandan enfeksiyon patogenezi, diğer yandan da aşı geliştirme
çalışmaları için çok değerli veriler sağlamaktadır. Örneğin; 17D sarıhumma aşısına
bağlı ölüm de dahil ciddi birtakım yan etkilerin aşılı bireylerdeki CCR5 kemokin re-
septörü ve RANTES kemokin gen polimorfizmleri ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Ya-
kın gelecekte RSV aşısının eldesinde yapısal vaksinoloji yaklaşımından yararlanılacağı
gösterilmiştir.

2.4.13. nanopartikül aşılar
Nanopartiküllerin aşı formülünde kullanılmasının, antijenin dayanıklılığının ve uya-
rı yetisinin artması, hedefe yönlendirilmesi ve yavaş salınımı gibi avantajları vardır.
Günümüzde, değişik biçimde, şekilde ve yüzey özellikleri olan nanopartikül içeren
bazı aşılar deney hayvanlarında ve insanda kullanılmaktadır ve olası adayların sayıla-
rı gün geçtikçe artmaktadır. Ancak nanopartiküllerin in-vivo davranışları tam olarak
bilinmemektedir. Nanopartiküller ya antijen sunan hücreleri hedeflemek ve antijenin
işlenmesini hızlandırmak için ya da doğrudan bağışıklık yanıtı arttırmada adjuvan ola-
rak kullanılabilir.
2.4.14. adjuvanlar
Adjuvanlar bir antijene karşı non-spesifik immün yanıt oluşumunu sağlayan mad-
deler ve formülasyonlardır. Zayıf antijenlerin immünojenitesiyle immün yanıtın hızını
ve süresini arttırmaları, yalnızca minimal lokal ve sistemik yan etkilere neden olmaları,
stabilite ve üretim kolaylığıyla çok çeşitli aşılara uygulanabilir olmaları adjuvanların sa-
hip olması gereken özelliklerdir. Adjuvanların etkili olabilmeleri, organizmanın doğal
savunma sistemine ait antijen sunan hücreler (dendritik hücreler ve makrofajlar) ile T
ve B lenfositlerini uyarabilme özelliklerine bağlıdır.
Adjuvanların etki mekanizmaları; antijenin hücre içine alınımını artırmak, yüzey
veya hücre-içi TLR’i uyarmak, inflamozomları uyarmak, sitokin ve kemokinler aracılı-
ğıyla ortamda bağışıksal hücre toplanmasını sağlamak ve antijen sunumunu arttırarak
Th1 veya Th2 uyarımına erişmek olarak özetlenebilir.
Adjuvanlar etki mekanizmalarına göre iki sınıfa ayrılır; aşı salınım sistemleri (emül-
siyonlar, mikropartiküller, ISCOMS ve lipozomlar) ve immünostimülatör adjuvantlar
[lipopolisakkarit (LPS), monofosforil lipid A (MLA), sitokinler, saponinler (Quil A) ve
CpG].
TLR’ler ve bunları uyaran moleküller, adjuvan olarak yeni umutlar uyandırmıştır.
TLR agonistlerinin yakın bir gelecekte koruyucu veya tedavi edici aşılamada kullanıla-
cağı umudu da vardır.

Oluşacak edinsel immün yanıtın kalitatif ve kantitatif özelliklerini arttırmada, son
yıllarda tek bir adjuvan yerine, adjuvan sistemleri olarak tanımlanan çoklu adjuvan
kombinasyonlarının (bir ya da birkaç partikül özellikli adjuvan ile immünostimülatör
adjuvan birlikteliği) kullanımı gündemdedir.

13