Page 36 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

2.5. PaSif BağışıKlama
Bazı hastalıklarda sistemik enfeksiyonun engellenmesi için hızlı antikor yanıtına
ihtiyaç vardır. Aşı ile oluşacak antikor yanıtı uzun sürede oluşacağı için immünglo-
bulinler (IG) acil koruma sağlamak gerektiğinde kullanılır. Bu preparatların etkisi kısa
sürelidir, bellek bağışık yanıtı oluşturmazlar. İmmünglobulinlerin iki formu bulunmak-
tadır; insan kaynaklı standart immünglobulinler/gamaglobülin ve spesifik immünglo-
bulinler.
2.5.1. insan kaynaklı immünglobulinler
İnsan kaynaklı IG’ler sterildir ve 100 g/L-180 g/L arasında (%10-18) protein ve
koruyucu olarak thiomersal içerirler. İnsan plazma havuzlarından elde edilirler ve esas
olarak IgG, az miktarda da IgA ve IgM içerirler. IG’ler +2 ile +8°C arasındaki ısı orta-
mında saklandıklarında son kullanım tarihine kadar stabildir. İntramusküler enjeksiyo-
nu takiben iki gün içerisinde maksimum seviyeye ulaşırlar. Yarılanma süresi 21-27 gün
arasında değişmektedir.
2.5.1.1. endikasyonları ve uygulama şekli: Günümüzde sınırlı klinik kullanım
endikasyonu bulunmaktadır.
2.5.1.2. Kontrendikasyonları ve yan etkileri: Trombositopeni veya koagülas-
yon bozukluğu olan hastalarda, IG’lerin İM olarak uygulanması kontrendikedir. IG’ler
canlı aşılara karşı immün yanıtı geçici olarak etkileyebilirler. Bu nedenle, aşılarla IG’ler
arasında önerilen sürelere uyulmalıdır. Gebelik IG’ler için kontrendikasyon değildir.
En önemli yan etkileri, enjeksiyon yerinde kızarıklık ve lokal hassasiyettir. Hafif ateş
görülebilir.
2.5.2. Hiperimmünglobulinler (spesifik)

Spesifik bir antijene karşı yüksek düzeyde antikora sahip seçilmiş donörlerden
hazırlanan plazma havuzlarından elde edilen spesifik preparatlardır. Başlıca kullanım
alanları; temas sonrası profilaksi, antitoksin aktivitesi, antivenom aktivitesi ve çeşitli
immünolojik sendromların tedavisidir. Günümüzde özellikle acil nötralizasyon gerek-
tiren klinik olgularda kullanılmak üzere FDA tarafından onaylanmış pek çok hiperim-
münglobulin preparatı vardır. Tablo 2’de enfeksiyon ajanları ile ilgili olarak Amerika
Birleşik Devletleri’ndeki Gıda ve İlaç Dairesinden onay almış pasif bağışıklamada kul-
lanılan hiperimmünglobulinler ve kullanım endikasyonları sunulmuştur.

2.6. lojiSTiK ve SoğUK ZinCir
Soğuk zincir; bir aşının üretiminden kişiye uygulanana kadar olan aşamada ışık, ısı
ve donmaktan korunarak saklanması ve taşınmasında görev alan insan ve malzeme-
lerden oluşan sistemdir. Soğuk zincirinde kırılma olan ürünlerin etkinliği bozulmak-
tadır. Kullanılan aşılar etkin değilse, %100 aşılama hızlarına ulaşılsa bile bağışık bir
toplum oluşturma hedefine ulaşılamayacaktır.

Tüm aşılar için ideal soğuk zincir aralığı (+) 2°C ile (+) 8°C’dir. Bu aralık dışındaki
sıcaklıklara maruziyet soğuk zincir kırılması olarak değerlendirilmelidir. Soğuk zincirin
kırıldığı durumlarda, 0°C’nin (sıfır) altındaki sıcaklıklara maruz kalan aşıların içerisinde
geri dönüşümsüz olarak partiküller oluşur ve bu aşıların etkinliğini kaybettiği varsayı- 15