Page 30 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Reassortment ile elde edilen soğuğa duyarlı influenza aşısı intranazal kullanım için
lisans almış ilk aşıdır.
Rekombinan teknoloji kullanılarak viral genlerde spesifik modifikasyonlar veya sil-
meler yapılarak virüs daha kararlı bir şekilde atenüe edilebilir.
2.4.2. inaktive aşı

İnaktive edilmiş bir aşı, hastalığa neden olan mikroorganizmanın uygun koşullar-
da çoğaltılıp kimyasallar, ısı veya radyasyonla öldürülmesiyle elde edilir ve konakçıda
replike olmayan bir immünojen içerdiği için oldukça güvenilirdir. İnaktivasyonda kul-
lanılan yöntem mikroorganizmanın koruyucu bağışıklık yanıtına yol açan antijenik ya-
pılarına zarar vererek veya değiştirerek, vücutta oluşturduğu yanıtta farklılık meydana
getirebilir. İnaktive aşıların vücutta oluşturduğu uyarım genellikle zayıf olduğundan
içeriğine adjuvan eklenerek hazırlanır. Uzun süre bağışıklık için aşının tekrarlayan doz-
larda yapılması gerekir.
İnaktive aşının avantajları; enfeksiyon oluşturma riski bulunmaması, etrafa bulaş-
ma ve yayılma riski olmaması, farklı dozlarda aşı materyali verilebilmesi ve aşı kombi-
nasyonlarının mümkün olmasıdır.
Dezavantajları ise; bağışıklığın kısa süreli olması, lokal reaksiyonlara yol açabil-
mesi, iyi bir inaktivasyon yapılmamışsa enfeksiyonlara yol açabilmesi, büyük dozlar
halinde kullanılması ve adjuvanlara gereksinim olmasıdır.

2.4.3. Subunit (alt birimli) aşılar
Tam virüs/bakteri aşılarında görülen olumsuz reaksiyonların azaltılması için saf-
laştırılmış aşılar kullanılabilir. Bu aşıda bağışıklık yanıtı oluşturan bir ya da daha fazla
sayıda antijen bulunur. Örneğin; asellüler boğmaca aşısında Bordatella pertussis’ten
üretilen saflaştırılmış antijenler ve pertussis toksoidi bulunur.
Subunit aşı, patojenin antijenik olan veya koruyucu bir bağışıklık tepkisi ortaya
çıkarmak için gerekli olan saflaştırılmış kısımlarını içeren bir aşıdır. Bu aşı, canlı atenüe
veya inaktive aşının aksine tüm patojeni içermez, sadece proteinler, polisakkaritler
veya peptitler gibi antijenik kısımları içerir. İmmün sistemi baskılanmış bireyler için
de uygundur. Üretiminin zor olması, adjuvanlar ve rapel dozlar gerektirmesi ve hangi
antijenik kombinasyonların en iyi sonucu verebileceğini incelemek için zaman gerek-
tirmesi dezavantajları arasında sayılabilir. Subunit aşılar arasında protein, polisakkarit
ve peptid aşıları bulunmaktadır.
2.4.3.1. Protein subunit aşıları: Bir bakteri veya virüsten belli bir proteinin saflaş-
tırılması veya bir vektörde (virüs, bakteri, maya) rekombinan olarak elde edilmesidir.
2.4.3.2. Polisakkarit aşılar: Bakteri kapsülündeki polisakkaritlerden elde edilir.
B hücresi aracılığıyla bağışıklık yanıtı oluşturur, T hücre cevabı düşüktür. Bu nedenle
bağışıklık belleği ya çok az oluşur ya da hiç oluşmaz. Bu polisakkarit preparatları ge-
nellikle yetişkinlerde ve iki yaşından büyük çocuklarda immünojeniktir.
2.4.3.3.Sentetik peptit aşıları: Peptit aşıları, kısa peptit parçalarının kullanımına
dayanan, az alerjik yanıtla yüksek bağışıklık yanıtı hedefleyen bir aşı stratejisidir. Aynı 9