Page 67 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

3.9. meninGoKoK aşıSı
3.9.1. Giriş
Neisseria meningitidis yüksek mortalite ve morbidite ile ilişkili olan invaziv menin-
gokokal hastalığın etkenidir. Bu hastalık tablosu sıklıkla çocukluk döneminde ortaya çı-
kabilmekle beraber her yaş grubunda görülebilir. Akut pürülan menenjit, meningokok-
semi, pnömoni, artrit gibi birçok klinik tabloya neden olabilir. En önemli özelliği büyük
salgınlar üretme potansiyeline sahip olmasıdır. Dünya genelinde yılda yaklaşık 1.2 milyon
meningokokal hastalık meydana gelmektedir. Bunların %10’a yakını ölüm, %10-20’ye
yakını da ciddi sakatlıklarla (uzuv ampütasyonu, mental gerilik, ciltte nekroz, duyma
kaybı vb.) sonuçlanmaktadır. Neisseria meningitidis ülkemizde 2015-2018 yılları arasın-
da 18 yaş altı bakteriyel menenjit etkenleri arasında %71 ile ilk sırada yer almaktadır.

N. meningitidis, invaziv hastalık yapmadan insan nazofarenksinde kolonize olarak
kalabilmekte ve solunum sekresyonlarının yakın temasıyla insandan insana geçebil-
mektedir. Meningokok taşıyıcılık oranları ve serogrup dağılımlarının bilinmesiyle inva-
ziv hastalık epidemiyolojisi hakkındaki bilgiler de artmaktadır.
Asemptomatik taşıyıcılık sağlıklı bireylerin %8-25’inde görülür. Ülkemizde yapılan
bir çalışmada 18 yaş altı bireylerde taşıyıcılık oranları yaş gruplarına göre %6.9-%9.3
arasında değişmekte olup baskın serogrup %25 ile serogrup X olmuştur.

Meningokok, kapsül polisakkaritine göre 13 farklı serogruba ayrılmaktadır. En fazla
invaziv meningokokal hastalığa neden olan altı serogrup A, B, C, W135, X ve Y’dir.
Sporadik vakaların görüldüğü ülkemizde sürveyans verilerine göre 2010-2017 yılları
arasında menenjit etkeni meningokokların %47.2’sini serogrup W, %21’ini serogrup
B oluşturmaktadır. Ancak 2013 yılından itibaren serogrup W azalarak 2017-2018’de
%7.5’e inerken serogrup B baskın (%54.7) hale gelmiştir.

Bakterisidal antikorlar ve kompleman yolları vücudun invaziv meningokokal has-
talığa karşı savunmasında temel rol oynarlar. Bu yüzden, konjenital veya kazanılmış
immünoglobulin veya kompleman eksiklikleri olan kişiler, anatomik veya fonksiyonel
asplenisi olan kişiler ve HIV’li kişiler invaziv meningokok hastalığı için yüksek risk al-
tındadır. Ayrıca, askere alınanlar veya yurtlarda kalan üniversite öğrencileri, erkeklerle
seks yapan erkekler (ESE), meningokok izolatlarıyla düzenli olarak çalışan mikrobiyo-
loglar, kompleman inhibitörü eculizumab alan bireyler ve Sahra altı Afrika’daki me-
nenjit kuşağına veya Suudi Arabistan’a hac veya umre ziyareti için seyahat edenler de
yüksek risk altında yer alır (Tablo 6).
3.9.2. içeriği
İnvaziv hastalığa sık neden olan serogrupların bir ya da birden çoğunu hedef alan
polisakkarit, konjuge ve protein bazlı farklı aşı seçenekleri mevcuttur.
3.9.2.1. Polisakkarit aşılar: Kapsüler polisakkaritler, tarihsel süreç boyunca
gruba özgü meningokok aşısı geliştirmede temel hedef olmuştur. Geçmişte birçok
polisakkarit aşı kullanılmakla birlikte (monovalan, A/C, A/C/W, A/C/W/Y gibi) çoğu
günümüzde artık kullanılmamaktadır.
3.9.2.2. Konjuge aşılar: Konjuge meningokok aşıları hafıza yanıtı oluşturabildik-
46
lerinden polisakkaritlere göre daha uzun süreli ve yüksek bağışık yanıt sağlamaktadır.