Page 106 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

4.4. romatolojik Hastalıklarda aşılama
4.4.1. Giriş
Enflamatuvar romatizmal hastalıklar (ERH) erişkin aşılama programında özellikli
bir yer tutarlar. Bu hastalıkların bir kısmının temelinde yer alan otoimmün süreç ya-
nında eşlik eden diğer kronik hastalıklar veya komorbid durumlar ve tedavide sıklıkla
kullanılan immünsupresif ve immünmodulatuvar ilaçlar nedeniyle enfeksiyon yükü
ve enfeksiyonun daha ağır seyretme riski artmaktadır. İnfluenza komplikasyonları-
nın romatoid artriti olan hastalarda olmayanlara göre 2,75 kat arttığı gösterilmiştir.
Ayrıca, enfeksiyonlar bağ dokusu hastalıklarında önemli bir mortalite nedenini oluş-
turmaktadır. Yaklaşık sekiz yıllık takipte genel median mortalite %20, enfeksiyonlara
atfedilebilecek mortalite %5,2 olarak bildirilmiştir.
Romatolojik hastalıklarda sık karşılaşılan ve komplikasyonlarla seyreden enfeksi-
yonların birçoğu aşı ile önlenebilen hastalıklar arasında yer almaktadır. Özellikle inf-
luenza, invazif pnömokok hastalıkları, tetanoz-difteri, herpes zoster ve ülkemizdeki
prevalans göz önüne alındığında hepatit A ve hepatit B aşılama için uygun hedefler
olarak görülmektedir.
İnfluenza insidans risk oranı (IRR) 1.2 (%95 CI 1.1-1.4) ve pnömoni, stroke ve
miyokard infarktüsü gibi influenza ilişkili komplikasyonlar için ise 1.8 (%95 CI 1.2-
2.8) olarak bildirilmiştir. Komplikasyon riskinin özellikle 70 yaş ve üzeri popülasyon
için arttığı ve eş zamanlı biyolojik ajan veya konvansiyonel hastalık modifiye edici ilaç
kullanımının riski artırmadığı da gösterilmiştir.
Yakın dönemde pandemiye yol açan SARS-CoV-2 virüsünün neden olduğu CO-
VID-19 hastalığı yönünden genel popülasyon ile karşılaştırıldığında romatizmal has-
talığı olanlarda insidansın benzer olduğu gösterilmiş; ayrıca, hastaneye veya yoğun
bakıma yatış sıklığı ile mortalite hızlarının da genel topluma benzer olabileceği yönün-
de veriler elde edilmiştir. Ancak yine de hastalık aktivitesinin (olasılıkla kortikosteroid
kullanımı nedeniyle) COVID-19 için kötü prognostik olabileceği ve bu hastalıkların
tedavisinde kullanılan rituksimabın ve belki JAK inhibitörlerinin de kötü hastalık son-
lanımı ile ilişkili olabileceği vurgulanmıştır.
Romatolojik hastalığı olan erişkinlere uygulanan aşılarda, aşı etkinliğini belirleyen
bazı faktörler söz konusu olabilir. Bunların arasında; aşı tipi, immünsupresif veya im-
münmodulatuvar tedavi, hastalık aktivitesi ve diğer sağlıklı bireyler için de geçerli olan
yaş ve kronik hastalıklar gibi faktörler belirleyicidir.
Son 10 yılda otoimmün romatolojik hastalıkların tedavisinde birçok yeni ilaç grubu
kullanıma girmiştir (Tablo 12). Günümüzde giderek daha sık kullanılmaya başlanan
sentetik ve biyolojik hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar için genellenebilir
öneriler mevcut olmamasına karşın bu konudaki bilgi birikimimiz giderek artmaktadır.
Metotreksat ve rituksimab kullanımı ile genel olarak influenza, pnömokok ve tatanoz
aşılarına karşın immünojenitenin azalabileceği yönünde veriler elde edilmiştir. Abata-
cept ile de benzer bulgular elde edilmiş olmasına karşın verilerin kısıtlı olduğu hatırda
tutulmalıdır. Bu durumda rituksimab kullanan hastalarda bir sonraki dozdan önce aşı
uygulanması veya aşılamadan 2-4 hafta sonra ilaç verilmesi immünojeniteyi artırabilir. 85