Page 108 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Özellikle haftada 15 mg ve üzeri dozda metotreksat kullanan hastalarda aşılamadan
sonraki iki hafta ilaca ara verilmesi aşı yanıtını iyileştirebilir. Son olarak JAK inhibitör-
lerinin aşı yanıtı üzerine orta derecede etkisi olabileceği ileri sürülmüşse de abatasept
ve JAK inhibitörleri konusundaki verilerin eş zamanlı metotreksat kullanımı nedeniyle
dikkatle yorumlanması gerekli olabilir. Genel olarak romatolojik hastalığı olan birey-
lerde antikor yanıtının genel popülasyondan daha düşük olmasına karşın COVID-19’a
karşı aşıların genel olarak immünojenik olduğu da düşünülmektedir. Romatolojik
hastalarda rituksimab, abatacept, mikofenolat mofetil ve kortikosteroid tedavisinin
SARS-CoV-2 mRNA aşı yanıtını olumsuz etkileyebileceği ileri sürülmüştür.
Biyolojik ajanlar ve JAK inhibitörleri gibi gelişmiş tedavi seçeneklerinin kullanımı
sırasında aşı suşu ile olası lokal veya dissemine enfeksiyon riski nedeniyle canlı aşılar
kontrendikedir.

Aşıların güvenli olduğu ve var olan otoimmün hastalıkta alevlenmelere yol açma-
dığı net olarak ortaya konmuştur. Çoğu zaman enfeksiyonun oluşturduğu alevlenme
riski aşının oluşturduğu riskten fazladır.
Romatolojik hastalıklarda aşılama ile ilgili dikkat edilecek genel prensipler aşağı-
daki gibi özetlenmiştir:
a. Tüm romatizmal hastaların başvuru anında aşılanma durumu değerlendirilmeli,
hasta ile fayda ve riskler paylaşılarak (hastanın tedavi sürecini yöneten sorumlu
hekimle) aşı kararları verilmelidir.

b. Hastayı tedavi eden romatolog ayrıca her yıl hastanın aşılanma durumu, endikas-
yonları/ihtiyaçlarını yeniden değerlendirmelidir.
c. Hastanın bireyselleştirilmiş aşılama programı belirlendikten sonra romatoloji eki-
bi, birinci basamak hekimleri ve hasta tarafından ortak verilecek kararla uygula-
maya geçilmelidir.

d. Aşılama tercihen hastalığın inaktif olduğu dönemde/remisyonda ya da düşük
dozda immünsupresif aldıkları sırada yapılmalıdır.
e. Aşılama tercihen immünsupresif (özellikle B hücre deplesyonu yapan) tedaviler-
den önce yapılmalıdır.
f. Canlı olmayan aşılar kortikosteroid veya hastalığı modifiye eden ilaçlarla tedavi
esnasında uygulanabilir. Canlı aşılardan bu hasta grubunda mümkün olduğunca
kaçınılmalıdır ancak her hasta kendi riskleri (yaş, hastalık, ilaç dozu vb.) çerçeve-
sinde değerlendirilmelidir. Canlı aşılar mümkün olduğunca immünosupresyon-
dan en az dört hafta önce yapılmalıdır. Seyahat edecek hastaların altı ay önce-
sinden bu planlarını söylemeleri aşılama için yeterli zaman kalması için önemlidir.
Aşılarla ilgili bir diğer önemli konu da hastanın etrafındaki kişilerin aşılanmasıdır.
Hastayı korumak adına, bir taraftan ailedeki veya çevredeki kişilerin oral polio aşı-
sı dışında ulusal aşı takvimi doğrultusunda aşılanması da gerekmektedir. Ancak bu
kişilere canlı aşılar yapılacağı zaman da dikkatli olunmalıdır. Eğer suçiçeği veya canlı
zona zoster aşısı ile aşılanmış olan bir kişide veziküller gelişirse, bu kişinin romatolojik
hastalığı olan immünsuprese hastaya enfeksiyon bulaştırma riski mevcuttur. Bu du- 87