Page 504 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

124 STERİLİZASYON VE

DEZENFEKSİYON

Şaban ESEN

Sağlık hizmetleri alanında kullanılan tıbbi bağlı olarak bakteri sporlarında da azalma gö-
gereçlerin tekrar kullanılmadan önce mikroor- rülür. Bir dezenfektanın yüksek düzey dezen-
ganizmalardan arındırılması gereklidir. Bu iş- fektan olarak kabul edilmesi için mikobakteri-
lem uygun temizlik sonrası sterilizasyon veya ler ve zarfsız küçük virüslere etkili olması ve bu
dezenfeksiyon yöntemlerinden biri ile gerçek- etkinlik için tanımlanmış olan etkinlik testlerini
leştirilmektedir. Temiz olmayan bir gereç steril geçmesi gereklidir. Yüksek düzey dezenfeksiyon
veya dezenfekte edilemez. Sağlık alanında kulla- işlemi ısı ile veya dezenfektan olarak ruhsatlan-
nılan ve hasta ile temas eden gereçleri ve diğer dırılmış kimyasal ajanlar kullanılarak gerçekleş-
tıbbi yüzeyler taşıdıkları enfeksiyon riskine göre tirilebilir.
kritik, yarı kritik ve kritik olmayan malzemeler Kritik olmayan gereç: Hastanın sağlam
olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Bu sınıfl ama derisine temas eden stetoskop, tansiyon aleti
uzun yıllardır tüm dünyada enfeksiyon kontrol manşonu, EKG elektrotları gibi tıbbi malze-
profesyonelleri tarafından başarı ile uygulanmış meler bu gruba girer. Düşük düzey bir dezen-
ve günümüzde halen kabul edilmektedir. Tıbbi fektanla kullanım sıklığı hastane enfeksiyon
gerece uygulanacak sterilizasyon veya dezenfek- kontrol komitesince belirlenen aralıklarla de-

siyon yöntemi bu sınıflamaya göre planlanma- zenfekte edilmelidir. Yer yüzey dezenfeksi-
lıdır. yonunda düşük düzey dezenfektanlardan biri
Kritik gereç: Steril vücut boşluğu veya kan temizlik sonrası bir dk.’dan fazla temas etmek
dolaşımı sistemi ile temas eden tıbbi gereç. Cer- şartı ile uygulanabilir.
rahi aletler, damar içi kateterler, steril organ
veya boşluklara yerleştirilen direnler, üriner Tanımlar
sonda kritik gereçlere birer örnektir. Yukarıda Temizlik: Tıbbi gereçler üzerindeki kir, or-
bahsedilen gereçlerin bir kısmı tek kullanımlık- ganik ve inorganik maddelerin mekanik olarak
tır ve ticari firma tarafından steril olarak kulla- uzaklaştırılması işlemidir.

nıma sunulmaktadır. Tekrar kullanılması gerekli Dekontaminasyon: Dezenfeksiyon / steri-
ise gerekli temizlik işlemlerinden sonra geçerli lizasyon öncesinde, fiziksel ve /veya kimyasal

sterilizasyon yöntemlerinden biri ile sterilite yöntemlerle bir yüzey veya malzemeden organik
sağlanmalıdır. madde ve patojenleri uzaklaştırarak, sağlık çalı-
Yarı kritik gereç: Mukozaya veya bütünlüğü şanı tarafında çıplak elle dokunulacak seviyede
bozulmuş deriye temas eden, ancak vücuda pe- güvenli hale getirme işlemidir.
netre olmayan malzemelerdir. Yarı kritik malze- Sterilizasyon: Herhangi bir maddenin ya da
melerin dezenfeksiyonunda bakteri sporlarının cismin üzerinde bulunan tüm mikroorganizma-
dışında tüm mikroorganizmaların öldürülmesi ların, sporlar da dahil olmak üzere, yok edilmesi
amaçlanır. Yüksek düzey dezenfeksiyon işlemi işlemidir.
sırasında kullanılan dezenfektanın özelliğine

484